Opstap
In 2025 waren er 112 Opstap trajecten in behandeling. Hiervan waren 50 gericht op kinderen in de leeftijdscategorie 0-4 jaar en 62 op kinderen in de leeftijdscategorie 4-6 jaar. Het aantal behandelde en opgestarte trajecten is groter dan vorig jaar.Er zijn wat minder trajecten afgesloten dit jaar, en het gemiddelde aantal contactmomenten van deze afgesloten trajecten was kleiner dan in 2024.
Opstap is een preventief en educatief programma voor jonge kinderen die extra ondersteuning nodig hebben in hun taalontwikkeling, spraakvaardigheid en sociaal-emotionele ontwikkeling. Dit betreft onder andere kinderen met een spraak- en taalontwikkelingsstoornis (TOS), kinderen die de Nederlandse taal onvoldoende beheersen en kinderen die door hun thuissituatie of ontwikkelingsniveau gebaat zijn bij extra aandacht en begeleiding. In het Opstap traject gaan de ouders samen met hun kind al spelend leren. Het doel is om ontwikkelingsachterstanden bij deze kinderen te voorkomen of te verminderen. Het programma en de materialen die gebruikt worden zijn bewezen effectief.
Binnen Opstap wordt onderscheid gemaakt tussen verschillende leeftijdscategorieën;
- Instapje: is een gezinsgericht stimuleringsprogramma voor kinderen van 0-2 jaar uit achterstandssituaties. Het gaat hier om het vergroten van de onderwijskansen. Ouders worden gedurende 26 weken thuis bezocht door een ondersteuner. Tijdens deze bezoeken leren ouders de ontwikkeling van hun kind te stimuleren.
- Opstapje: richt zich op kinderen in de leeftijd van 2 tot 3 jaar en hun (laagopgeleide) ouders. Het programma richt zich op het bevorderen van een betere aansluiting op de basisschool voor kinderen uit achterstandsituaties. Er wordt enerzijds gericht op het stimuleren van de ontwikkeling van het kind en anderzijds op de kwaliteit van de ouder-kind interactie.
- Opstap: richt zich op kinderen in de leeftijd van 4 tot 6 jaar en hun (laagopgeleide) ouders. Om de onderwijskansen te vergroten, voeren ouders twee jaar lang, vijf keer per week, activiteiten uit met hun kind die de ontwikkeling stimuleren. Ouders krijgen hiervoor diverse materialen aangereikt, zoals voorleesboeken en spelletjes.
Eens per twee à drie maanden vinden er huisbezoeken plaats. Zo krijgt de Opstap-ondersteuner meer zicht op de thuissituatie. Tijdens deze bezoeken worden ouders actief betrokken bij het programma, wordt samen gespeeld of voorgelezen en krijgen ouders praktische tips om de ontwikkeling van hun kind thuis te ondersteunen. Waar nodig worden ouders doorverwezen naar passende ondersteuning. Voor kinderen in de leeftijd van 4 tot 6 jaar en hun ouders vinden ook collectieve bijeenkomsten plaats op school.
Het afgelopen jaar zijn binnen Opstap mooie resultaten behaald. Meerdere kinderen hebben aantoonbare vooruitgang laten zien in hun taal- en sociaal-emotionele ontwikkeling. Ook kinderen die de Nederlandse taal onvoldoende beheersten, kregen binnen Opstap aanvullend en passend taalaanbod, afgestemd op hun tempo en behoeften.
We vervulden dit jaar een belangrijke verbindende rol tussen ouders en school. Met behulp van een tolk boden we ondersteuning aan ouders die de Nederlandse of Engelse taal niet spreken. Zo kon het kind alsnog tijdig worden ingeschreven en verbeterde het contact tussen school en ouders.
Aantal individuele trajecten
Onderstaande tabel toont de Opstap trajecten in 2025. We vergelijken de cijfers met het voorgaande jaar.
| 2024 | 2025 | |
|---|---|---|
| Aantal individuele trajecten in behandeling | 102 | 112 |
| Aantal opgestarte trajecten | 31 | 49 |
| Aantal afgesloten trajecten | 43 | 38 |
| Gem. aantal contactmomenten bij afgesloten trajecten | 18,5 | 11,5 |
Binnen de Opstap trajecten werkten we dit jaar goed samen met diverse partners, zoals de GGD, Vluchtelingenwerk, JEP, Team050, basisscholen en de bibliotheek. Doorverwijzen naar een andere vorm van ondersteuning, wanneer Opstap niet passend is, is eenvoudig doordat we één organisatie vormen met deBasis Veendam. Tijdens gezamenlijke activiteiten, zoals de speeltuintour, versterken we onze samenwerking met lokale organisaties en benutten we elkaars kwaliteiten.
Onderstaande tabel geeft weer vanuit welke buurten deelnemers van de Opstaptrajecten komen. Vergeleken met 2024 zijn er geen grote verschillen waar te nemen. Wel valt op dat er dit jaar relatief meer kinderen uit het buitengebied van Veendam worden ondersteund. Omdat sommige kinderen buiten Veendam wonen maar in Veendam naar school gaan, bevat de tabel ook gebieden buiten onze gemeente.
| Buurtnaam | 2024 | 2025 |
|---|---|---|
| Wildervank | 20 | 21 |
| Veendam - centrum | 78 | 83 |
| Veendam - buitengebied | 2 | 6 |
| Annerveenschekanaal | 1 | 1 |
| Nieuwe Pekela | 0 | 1 |
| Stadskanaal | 1 | 0 |
Aantal collectieve trajecten
In 2025 is gefocust op het aanbieden van collectieve bijeenkomsten; zowel voor kinderen als voor ouders.
Groepsbijeenkomsten kinderen
De groepsbijeenkomsten van Opstap zijn voor kinderen in de leeftijd van 4 tot 6 jaar oud en worden aangeboden op verschillende basisscholen in Veendam en Wildervank. Het doel is om zicht te krijgen op de kwetsbare kinderen met een (leer)achterstand en maatwerk te bieden aan kinderen die in een volle klas moeite hebben om mee te komen.
De bijeenkomsten starten met een kort gespreksmoment. Dit helpt de kinderen om de overgang van de klas naar de Opstap-ruimte te maken en biedt ruimte om gevoelens te uiten. Ook stille en verlegen kinderen krijgen op deze manier, in hun eigen tempo, de gelegenheid om zich te laten horen. Na het opstartmoment wordt voorgelezen uit een prentenboek dat waar mogelijk aansluit bij de thema’s die op school centraal staan. Na het voorlezen wordt het verhaal besproken, herhaald en toegelicht. Op speelse wijze werken de kinderen aan woordenschatuitbreiding en uitspraak. Aansluitend bieden we de kinderen verschillende Opstap-activiteiten aan, zoals werken met praatplaten, letter- en telopdrachten of een creatieve activiteit. Herhaling in verschillende werkvormen staat hierin centraal. De bijeenkomsten sluiten af met een spel waarin aandacht is voor beurtgedrag, tellen, samenwerken en motorische vaardigheden.
In 2025 zijn er 287 bijeenkomsten geweest op de zeven scholen waar Opstap actief is. De bijeenkomsten zijn bezocht door 89 unieke deelnemers.
Ouderbijeenkomsten
Door middel van een huisbezoek stimuleren we ouders om aan te sluiten bij de georganiseerde ouderbijeenkomsten op school. In de eerste maanden van 2025 zijn vier ouderbijeenkomsten georganiseerd, op de vier scholen waar Opstap op dat moment actief was. De ouderbijeenkomsten zijn bezocht door in totaal 13 unieke deelnemers.
We merkten dit jaar dat de opkomst van ouders beperkt was, onder andere door werkverplichtingen en taalbarrières. Het komende jaar willen we inzetten op het versterken van de ouderbetrokkenheid. We zijn voornemens om één gezamenlijke ouderbijeenkomst te organiseren voor alle scholen, op een centrale locatie.
Activiteit: speeltuintour
Voor alle kinderen van Opstap en hun gezinnen organiseerden we na de meivakantie vier speeltuintours. Het doel van de speeltuintours was het creëren van ontmoetingen, meedoen in de samenleving en kinderen laten ervaren dat buitenspelen fijn is. Elke tour stond in het teken van een thema: Pasen, bloemenzaadjes zaaien, kinderboekenmarkt en kinderboerderij.
In het organiseren van de speeltuintour werkten we samen met de Buurtschuur, de kinderboerderij, ’t Hoeske, een buurtvereniging en een buurtwerker. Via Veendam Beweegt hebben we spullen mogen lenen waarmee kinderen konden spelen en bewegen. Het was erg waardevol om op deze manier elkaars kwaliteiten te kunnen benutten en elkaar te versterken.
'Dit is echt heel erg leuk!'