Opstap
Het preventieve en educatieve programma Opstap is bedoeld voor jonge kinderen die extra ondersteuning nodig hebben in hun taalontwikkeling, spraakvaardigheid en sociaal-emotionele ontwikkeling. Dit betreft onder andere kinderen met een spraak- en taalontwikkelingsstoornis (TOS), kinderen die de Nederlandse taal onvoldoende beheersen en kinderen die door hun thuissituatie of ontwikkelingsniveau gebaat zijn bij extra aandacht en begeleiding. In het Opstap traject gaan de ouders samen met hun kind al spelend leren. Het doel is om ontwikkelingsachterstanden bij de kinderen te voorkomen of te verminderen. Het programma en de materialen die gebruikt worden zijn bewezen effectief.
Onderscheid tussen leeftijdscategorieën binnen Opstap
- Instapje: is een gezinsgericht stimuleringsprogramma gericht op het vergroten van de onderwijskansen van kinderen van 0-2 jaar uit achterstandssituaties.
- Opstapje: richt zich op kinderen van 2-3 jaar uit achterstandssituaties en hun ouders. Het programma richt zich op het bevorderen van een betere aansluiting op de basisschool.
- Opstap: is bedoeld voor kinderen van 4-6 jaar en hun ouders. Om de onderwijskansen van deze kinderen te vergroten, voeren ouders twee jaar lang, vijf keer per week, samen met de kinderen activiteiten uit die de ontwikkeling stimuleren. Ouders krijgen hiervoor diverse materialen aangereikt, zoals voorleesboeken en spelletjes.
De Opstap-trajecten worden ondersteund en begeleid door middel van huisbezoeken en de inzet van vroeg- en voorschoolse educatie op school. Dit biedt ouders en verzorgers extra ondersteuning en geeft de Opstap-ondersteuner meer zicht op de thuissituatie. Waar nodig worden ouders doorverwezen naar passende ondersteuning.
Vanuit Opstap signaleerden we dat er ouders met jonge kinderen zijn die vaak binnenshuis zitten en weinig met elkaar spelen. Daarom is vanuit het project Hechte Gemeenschappen (uitgevoerd door deBasis Veendam) gestart met de activiteit Groeien in Noord. Deze wekelijkse koffieochtend biedt ouders samen met hun jonge kinderen de gelegenheid om elkaar te ontmoeten en aansluiting te vinden, terwijl de kinderen gestimuleerd worden om met andere kinderen te spelen. Ook de Opstapje-gezinnen zijn hier welkom, en de ochtend wordt goed bezocht.
Binnen de Opstap-trajecten werken we goed samen met diverse partners zoals de GGD, Veendam Beweegt, basisscholen, JEP en bibliotheek. Tijdens gezamenlijke activiteiten zoals de speeltuintour versterken we onze samenwerking met lokale organisaties en benutten we elkaars kwaliteiten.
Individuele trajecten
Onderstaande tabel toont de Opstap trajecten in de eerste helft van 2026. We vergelijken de cijfers met de eerste helft van 2025.
| t/m Q2 2025 | t/m Q2 2026 | |
|---|---|---|
| Aantal individuele trajecten in behandeling | 82 | 91 |
| Aantal opgestart | 18 | 14 |
| Aantal afgesloten | 7 | 33 |
| Gemiddelde doorlooptijd t/m laatste contact | 246 | 501 |
| Gemiddeld aantal contactmomenten in een traject | 14 | 7 |
In vergelijking met de eerste helft van 2025 zijn er in de eerste helft van 2026 meer trajecten in behandeling en afgesloten. De gemiddelde doorlooptijd van een traject is toegenomen. Een verklaring hiervoor is dat er nu meer kinderen vanaf 0-2 jaar starten, waardoor kinderen dus langer in het traject zitten.
Onderstaande tabel geeft weer vanuit welke buurten deelnemers van de Opstap-trajecten komen. Vergeleken met de eerste helft van 2025 zijn er geen grote verschillen waar te nemen. Omdat sommige kinderen buiten Veendam wonen maar in Veendam naar school gaan, bevat de tabel ook gebieden buiten onze gemeente.
| Buurtnaam | Aantal trajecten t/m Q2 2025 | Aantal trajecten t/m Q2 2026 |
|---|---|---|
| Annerveenschekanaal | 1 | 1 |
| Bareveld | 3 | 5 |
| Boven-Wildervank | 9 | 7 |
| Buitenwoel | 0 | 5 |
| Ommelanderwijk | 4 | 4 |
| Veendam en omgeving station | 5 | 5 |
| Veendam-Centrum | 3 | 4 |
| Veendam-industriegebied | 4 | 5 |
| Veendam-Middenweg en omgeving | 3 | 5 |
| Veendam-Oude Ae | 21 | 25 |
| Veendam-Sorghvliet | 27 | 24 |
| Vendam-Zuid | 0 | 1 |
| Verspreide huizen | 2 | 0 |
| Wildervank | 4 | 8 |
| Wildervanksterdallen | 2 | 0 |
| Zuidwending | 1 | 1 |
Collectieve trajecten
Het afgelopen halfjaar zijn er binnen Opstap collectieve bijeenkomsten georganiseerd; zowel voor kinderen als voor ouders.
Groepsbijeenkomsten kinderen
De groepsbijeenkomsten van Opstap zijn voor kinderen in de leeftijd van 4 tot 6 jaar oud en worden aangeboden op verschillende basisscholen in Veendam en Wildervank. Het doel is om zicht te krijgen op de kwetsbare kinderen met een (leer)achterstand en maatwerk te bieden aan kinderen die in een volle klas moeite hebben om mee te komen.
De bijeenkomsten starten met een kort gespreksmoment, waarin kinderen kunnen wennen, ervaringen delen en gevoelens uiten. Vervolgens wordt een prentenboek voorgelezen en besproken, waarbij aandacht is voor taalontwikkeling en woordenschat. Daarna werken de kinderen spelenderwijs aan verschillende Opstap-activiteiten, zoals praatplaten, taal-, reken- en creatieve opdrachten. Herhaling staat hierbij centraal. De bijeenkomsten sluiten af met een spel waarin aandacht is voor beurtgedrag, tellen, samenwerken en motorische vaardigheden.
In de eerste helft van 2026 zijn er 198 bijeenkomsten geweest op de zes scholen waar Opstap actief is. De bijeenkomsten zijn bezocht door 50 unieke deelnemers. Dit halfjaar zijn er meer bijeenkomsten georganiseerd dan in de eerste helft van 2025 (150 bijeenkomsten). Dit kan verklaard worden doordat Opstap destijds op vier scholen actief was, waar dit er nu zes zijn.
Ouderbijeenkomsten
Door middel van een huisbezoek stimuleren we ouders om aan te sluiten bij de georganiseerde ouderbijeenkomsten op school. In de eerste helft van 2026 zijn op 6 scholen in totaal 6 ouderbijeenkomsten georganiseerd. De ouderbijeenkomsten zijn bezocht door 17 unieke deelnemers.
Ondanks de inspanningen vooraf, merken we dat de opkomst van ouders beperkt was. Ouders melden zich regelmatig niet af of verschijnen ondanks aanmelding niet op de bijeenkomst. Voor een vervolg overwegen we de mogelijkheid om één gezamenlijke ouderbijeenkomst te organiseren voor alle scholen, op een centrale locatie.
Speeltuintour
Voor alle kinderen van Opstap en hun gezinnen organiseerden we het afgelopen halfjaar weer drie succesvolle speeltuintours. Het doel van de speeltuintours is het creëren van ontmoetingen, meedoen in de samenleving en kinderen laten ervaren dat buitenspelen fijn is. De speeltuintours vonden plaats bij de kinderboerderij, Skills Garden en Shop voor Nop. De opkomst was groot en ouders en kinderen hebben genoten. De drie speeltuintours hadden maar liefst 200 deelnemers in totaal.
Tijdens de speeltuintour bij Skills Garden van Veendam Beweegt konden kinderen en ouders met elkaar fietsen, steppen en voetballen. De middag was een groot succes en werd druk bezocht. Sommige ouders wisten wel van het bestaan van Skills Garden af, maar waren er nog nooit geweest. Door deze middag gaven zij aan hier vaker naar toe te gaan. Ook stonden sommige ouders versteld van de motorische vaardigheden van hun kind. Na afloop van de activiteit bleven ouders en kinderen nog wat langer aanwezig om verder met elkaar in gesprek te gaan en te spelen.
