Wortelstelsel meten
Het wortelstelsel is de basis van een wijk/buurt. Als dit sterk genoeg is en er relaties ontstaan in een buurt dan kunnen er vanuit die laag initiatieven georganiseerd worden. Als buurtwerkers stimuleren wij die verbindingen tussen mensen, door ze samen te brengen. Dit doen wij zodat bewoners elkaar leren kennen en weten te vinden bij vragen. Om het wortelstelsel in een buurt te meten kan je een leeg wortelstelsel (met boom) invullen samen met bewoners. Zodat zij inzicht krijgen in de relaties die er zijn. Zo kan je dit aan het begin van je aanwezigheid doen en aan het einde, om zo te zien of er iets is veranderd in een buurt.
Dit PDF bestand is een voorbeeld van een leeg wortelstelsel die je samen met bewoners tijdens een gesprek kunt invullen.
Hieronder een uitgebreidere uitleg van de waarde van het wortelstelsel en wat je als buurtwerker hier mee kan doen in een buurt met bewoners. Heb je het oude boek? Dan kun je alsnog het nieuwe hoofdstuk downloaden, zie hiervoor link: https://www.lsabewoners.nl/buurtbewoners-verbinden/altijd-nieuw-gedoe/. Bij de nieuwe uitgave van ‘Altijd nieuw gedoe!’ zit dit nieuwe hoofdstuk er al bij.
Afrekenen in de middelste cirkel, of wat doet een community builder
Community building en groei zijn het verhaal van wat er tussen mensen gebeurt. Niet wat er met mensen gebeurt. Hoewel dat laatste ook heel belangrijk en waardevol is. Maar community building gaat over de vitaliteit van sociale netwerken, dat is merkbaar in de kwaliteit van relaties. Op het moment dat deze relaties goed zijn, meervoudig, energiek, open, etc. dan gebeurd er meer in een wijk. Dan gaan mensen elkaar opzoeken, samen zaken organiseren, kleine en grote zaken bespreken, opstaan, plezier maken en initiatieven starten. Kortom, community bouwen wordt dan community uitbouwen.
Dit proces van relaties maken, is het wortelstelsel onder een wijk. Is dat wortelstelsel stevig, divers en soms ondoorzichtig dan is de gemeenschap vitaal en zal ze ook vitaliteit produceren. Middels activiteiten. Zoals een wortelstelsel is het vaak onzichtbaar, en zeker de vaak kleine tussenstukjes zijn dat. Maar het produceert bomen, struiken, bloemen, paddenstoelen en op hun beurt trekt dat weer bijen, vogels en rupsen aan, en op hun beurt levert dat weer …. Zo gaat dat ook in een gemeenschap, de kracht zit niet in bezig zijn met projecten en activiteiten, maar in het werken aan relaties. Dan volgen de projecten, en op hun beurt leveren dat weer nieuwe initiatieven op en op hun beurt leveren dat weer…
Voor bewoners heeft een gemeenschap een bindende functie. Bewoners in de Rotterdamse wijk, Bospolder-Tussendijken noemden als gemeenschapswaarden: samen dingen doen, vriendschappen, solidariteit, saamhorigheid, een plek voor iedereen, thuis voelen, sterker voelen, zeggenschap, veilig voelen, delen, samenwerken, aandacht en steun. Dit alleen is al voldoende redenen om te werken aan gemeenschappen. Het is de intrinsieke drive om te werken aan gemeenschapsvorming.
Steeds meer instanties en beleidsdomeinen zien ook de waarde van gemeenschappen als sleutel voor beleidsresultaat. Want hoe kun je duurzaamheidsdoelen realiseren zonder de inzet van de gemeenschap? De veiligheid in de wijk is een gemeenschapszaak. En de sleutel voor goede zorg is je nabije gemeenschap. ABCDfounder, professor John McKnight heeft zeven van dat soort domeinen betiteld als gemeenschapsdomein: zorg, gezondheid, veiligheid, opvoeden, duurzaamheid, lokale economie, voedselproductie. De onderlegger is dat als gemeenschappen sterker worden ze meer ‘productie’ leveren op deze zeven domeinen. Voor beleidsmedewerkers is de gemeenschap dan ook vaak een instrument om beleidssuccessen te realiseren. Voor bewoners is het dat dus niet!
Bewoners weten dat de ontwikkeling van een gemeenschap niet-lineair gaat. De een noemt het chaos, de ander eclectisch. Maar het is vooral wat het niet is. Het is niet lineair.
Wat je als buurtwerker heel gericht kunt doen, is bouwen aan connecties. Het is de middelste cirkel van een community: meer connecties, diepere connecties, meer diverse connecties, collectieve connecties en energie in de connecties. Dat is het grondwerk van een buurtwerker Dat zal leiden en samengroeien tot een tweede cirkel waarin gemeenschappen toekomen aan de waarden die genoemd zijn door die Rotterdamse bewoners, vertaald in community-eigenheden als: identiteit en betrokkenheid, waarden en normenontwikkeling, samenwerking en initiatieven, steun en hulp, sociaal kapitaal delen en ontwikkelen, rituelen, verhalen en kenmerkende momenten. Daarmee ontstaat de uiterlijke zichtbaarheid van een community. Het is de vruchtbare grond, overal net even anders. Hierop kan -en gaat- zorg, gezondheid, duurzaamheid, opvoeden, veiligheid, lokale economie en voedselproductie groeien. Niet als afzonderlijk domein, maar als een hutspot van alles: een goed werkende gemeenschap. Alleen daar ga jij niet over als buurtwerker, dat doet de gemeenschap. Kun je ook niet op ingezet worden of op afgerekend worden. De buurtwerker gaat over de connecties in de buurt. De middelste cirkel van community building.
In één beeld ziet dat er zo uit:
