04 Hoe werken we bij Peuterwerk

In de gemeente Oldambt kunnen peuters 2 dagdelen per week spelen en leren, samen met andere peuters. Een dagdeel duurt 4 uur. Een peuter komt daarmee per week 8 uur op de opvang. Omdat de concentratie en spanningsboog van een peuter ’s morgens het hoogst zijn, zijn (bijna) alle groepen in de ochtenduren.

De kinderen die op een vve-indicatie extra ondersteuning verdienen, krijgen 2 extra dagdelen aangeboden. Deze peuters komen 16 uur (4 dagdelen) in plaats van 8 uur (2 dagdelen) per week. De vve geïndiceerde peuters komen in 2 groepen en krijgen het aangeboden programma 2 keer. Er wordt voor elke vve-peuter een ontwikkelingsplan gemaakt op basis van observaties en gesprekken met ouders, om de peuter individueel of in een klein groepje spelenderwijs te ondersteunen in zijn/haar ontwikkeling. 

De doelgroepbepaling van een gemeente identificeert peuters die in aanmerking komen voor extra plaatsing. De doelgroepbepaling van de gemeente Oldambt is als volgt: toeleiding GGD, opleidingsniveau van ouders; buitenlandse afkomst, pleeg/adoptief kinderen en observaties uit de peutergroep.

In 2022 telden de locaties van Stichting Peuterwerk 29 groepen per week. Daarvan waren er 11 klein (maximaal 8 peuters) en de overige 18 groot, maximaal 16 peuters. Per locatie is steeds gekeken of inkrimpen of uitbreiden aan de orde was; zo is op de Speulhörn in Westerlee in het voorjaar de kleine groep uitgebreid naar een grote. Het aantal aanmeldingen en uitbreiding naar 4 dagdelen voor vve-peuters maakte dit noodzakelijk. In Scheemda is, in het najaar, gekozen voor het vergroten van de derde groep van 8 peuters naar 16. Omdat hier sprake is van een ochtendgroep en 2 (kortere) middagen (in verband met de lagere concentratie van peuters s middags), is het ochtend-dagdeel naar groot gebracht en 2 extra middagen toegevoegd. Ook in Heiligerlee was, om alle peuters tijdig te kunnen plaatsen of extra vve-dagdelen aan te kunnen bieden, uitbreiding met een dagdeel nodig.Op de locatie in Drieborg, Leutje Lichtjes, liep na de zomervakantie het aantal kinderen sterk terug. Aangezien er op dat moment geen van de peuters een indicatie had, is het aantal dagdelen teruggebracht van 4 naar 3. Daarmee waren de overgebleven dagdelen goed bezet en het sociale en didactische aspect van de opvang gewaarborgd. In 2022 zijn 3 Oekraïense peuters geplaatst op een van onze locaties: 2 op de Waterratjes en 1 op de Zwaluw.

Het totaal aantal kindplaatsen lag in 2022 iets hoger dan het jaar ervoor: ca. 370.

In de gemeente Oldambt zijn alle locaties van Stichting Peuterwerk VVE-locaties. In de praktijk betekent dit dat alle peuters hetzelfde aanbod krijgen: 2 dagdelen en hetzelfde programma, namelijk Piramide. In totaal hebben in 2022 475 peuters onze locaties bezocht.

Het aantal peuters van ouders die recht hebben op kinderopvangtoeslag, (dat wil zeggen ouders die beiden werken, studeren of inburgeren), een zogenoemde kdv-plek, bedroeg in 2022 239. Het aantal peuters met een subsidie-plek (1 werkende of niet-werkende/studerende ouders) was 236. Totaal hadden 151 peuters een VVE-indicatie, waarvan 44 kdv-plek peuters en 107 subsidie-plek peuters.

In 2022 waren er ook  peuters waarbij onderwijs- en zorgbehoefte niet duidelijk was vóór de vierde verjaardag. In overleg met ouders en school, en eventueel andere partijen, wordt dan gekozen voor een verlengde opvang op de peuteropvang. Het kind blijft dan bij ons op de opvang komen, terwijl er vervolgonderzoeken, gesprekken enz. plaatsvinden. Tot de goede plek voor het kind is gevonden, blijft het, mits dat qua ontwikkeling en persoonlijkheid kan, op de peuteropvang. De grote toeloop van zorgkinderen richting het speciaal onderwijs zorgt voor een vroege vol-verklaring van deze scholen. Dit is ook een reden om kinderen verlengd op de peuteropvang te houden: zij kunnen nog niet terecht op het vervolgonderwijs, maar zij (en de ouders) zijn gebaat bij structuur en een dag invulling.

In 2022 hebben 6 peuters gebruik gemaakt van een verlengde plaatsing. De uitstroom was, na de verlenging, naar een medisch kinderdagverblijf, de Taaltrein, SBO of toch een reguliere basisschool. 

13 peuters zijn uitgestroomd naar een andere vorm van vervolgonderwijs dan de reguliere basisschool.

In 2022 werd duidelijk, niet alleen in Oldambt maar ook in de andere regio’s van Peuterwerk, dat er steeds meer peuters aangemeld worden die méér dan wel andere zorg en aandacht nodig hebben.

Plaatsing levert dan problemen op op de groep: wij zijn niet toegerust om deze peuter voldoende te begeleiden en kunnen daarmee niet de veiligheid bieden die een peuter (en de andere peuters) nodig heeft. Binnen Peuterwerk wordt gezocht naar een goede, aanvullende, dienst voor deze speciale doelgroep, bijvoorbeeld via een VVE-plus groep. In Oldambt was bovenstaande een aanleiding om, met Cosis, te kijken hoe we, samen met Cosis ook voor deze peuters, de juiste zorg (en hulp voor ouders) kunnen bieden. In 2023 wordt dit plan, in overleg met de gemeente, verder uitgewerkt.

De betrokkenheid van ouders is bij ons werk van wezenlijk belang. Tenslotte zijn ouders primair verantwoordelijk voor het kind. Praktisch gezien hebben we het vaak over twee doelgroepen: de peuters én de ouders. Als er zorg is om een peuter worden ouders hiervan op de hoogte gesteld; alle acties en activiteiten omtrent de peuter worden één op één met ouders besproken.

Gaandeweg het jaar zijn de Covid-maatregelen met betrekking tot contact met de ouders grotendeels teruggedraaid naar normaal: de ouders brengen de peuter weer in het lokaal, spelen nog even met hun kind en nemen daar afscheid.  Voor de ouders die iets willen vertellen, toelichten of vragen hebben de pedagogisch medewerkers vóór en ná opvangtijd tijd. Heeft een ouder wat meer tijd en ruimte nodig, dan wordt er een afspraak voor een vervolggesprek gepland.

De gesprekken over zorg, bijvoorbeeld de gesignaleerde zorg op de opvang, maar ook de opzet en uitvoering van het ontwikkelingsplan worden meestal op de locatie gevoerd. Het afgelopen jaar zijn de  gesprekken, als de ouder dat prettig vindt, ook bij de peuter thuis gevoerd. De intern begeleider en pedagogisch medewerker gaan dan op huisbezoek, op een tijdstip dat ouders het beste uitkomt. Dit wordt door zowel ouders als medewerkers als zeer prettig ervaren, omdat er sprake is van een meer ontspannen sfeer, zonder tijdsdruk.

Het eerste dagdeel van een peuter is de aanwezigheid van de ouder gewenst, omdat we graag willen dat ouders ondervinden hoe het op de locatie is; de wisselwerking tussen kind en ouder zichtbaar is en er een intakegesprek kan plaatsvinden. Als een ouder dat wil, kan of mag een ouder in een later stadium meedraaien op de groep om te ervaren hoe zijn/haar kind functioneert op de opvang. Door dit aan te bieden ziet een ouder zijn/haar peuter in een andere omgeving dan thuis en ziet daardoor ook vaak ander gedrag dan thuis. Naast het persoonlijk contact verloopt de communicatie met ouders grotendeels door middel van het digitale ouderportaal. Ouders kunnen met inloggegevens, onder meer, de observaties en overdracht voor school uit de ouderportaal halen, maar ook zelf boodschappen achterlaten. Foto’s kunnen gedeeld worden met ouders en belangrijke activiteiten onder de aandacht gebracht. 

Medewerkers bieden opvoedondersteuning aan ouders. De opvang is zeer laagdrempelig voor ouders en zij voelen zich veilig genoeg om hun vragen bij de pedagogisch medewerkers neer te leggen. De verbinding met het project SoWiesO van SWO is hiermee gelegd. 

Ouders kunnen (speel) materialen meekrijgen naar huis, als zij dat wensen. In het kader van het lopende thema, krijgen ouders een themabericht, met daarin ook tips om thuis activiteiten uit het thema te doen met de peuter. 

Actieve ouderparticipatie staat bij Stichting Peuterwerk Oldambt hoog in het vaandel. De meeste locaties hebben een, goedlopende, ouderraad. Aan nieuwe ouders wordt tijdens het intakegesprek gevraagd of zij in de ouderraad zitting willen nemen. Van elke ouderraad wordt één ouder afgevaardigd naar de Centrale Oudercommissie. Vorig jaar heeft de centrale oudercommissie 3 bijeenkomsten gehad. Tijdens deze bijeenkomsten praat de teamleider de leden bij met betrekking tot de ontwikkelingen, vraagt zij advies of instemming van de ouders en kunnen ouders elkaar bevragen op belangrijk items. De teamleider is voor elk CoC-lid te bereiken en daarmee beschikbaar voor vragen. Dat geldt overigens voor elke ouder. 

Het oudertevredenheidsonderzoek dat via het ouderportaal is gehouden heeft goede resultaten opgeleverd. Ouders geven aan dat ze tevreden zijn; hier en daar klinkt een kritisch geluid, maar dat gaat niet over onze inzet, maar bijvoorbeeld over de (buiten) inrichting van de locatie.Naar aanleiding van die opmerkingen is gekeken of er iets aangepast kon worden om ook deze ouders tevreden te stellen. Zo is er een nieuwe zandbak geplaatst op het plein van ’t Beukenootje, waardoor het plein er weer mooi en uitdagend uitziet. En werd in Nieuwolda de buitenkant van het gebouw opgefrist. Het gemiddelde cijfer dat ouders ons gaven was een 8,3. De kans dat ouders ons zouden aanbevelen bij vrienden en familie is een 8,4.

Binnen de Tintengroep is een aparte afdeling die scholing verzorgd voor de hele organisatie; Tinten Training en Advies. De medewerkers van deze afdeling dragen zorg voor de wettelijk verplichte scholing zoals bijvoorbeeld  BHV/kinder ehbo, borging vve, maar ook de intern verplichte scholing, zoals bijscholing meldcode enzovoort.

Tinten Training Advies biedt ook kwaliteit verhogende trainingen aan. Hierbij valt te denken aan: omgaan met autisme, gebarentaal, stagebegeleiding, til- en buktrainingen, omgaan met ouders, digivaardigheden. Medewerkers kunnen zich voor de verschillende trainingen inschrijven.

Eind januari is een groep belangstellende Oldambster pedagogisch medewerkers gestart met de cursus Nederlands ondersteund met Gebaren (NmG). Zij hebben geleerd hoe je losse gebaren uit de Nederlandse Gebarentaal (NGT) kunt gebruiken tijdens het praten. Niet de hele boodschap wordt vertaald, maar men leert bepaalde woorden te verduidelijken op een visuele manier. Dit kan heel prettig zijn voor kinderen die bijvoorbeeld gehoorverlies of een taalontwikkelingsstoornis (TOS) hebben of de Nederlandse taal nog niet goed machtig zijn. 

In maart was er weer een workshop Werken met de Handpop waaraan veel medewerkers hebben mee gedaan.

Om ook de kennis van de teamleider, intern begeleider en de pedagogisch (vve) coaches op peil te houden, nemen zij regelmatig deel aan webinars, trainingen of congressen. De opgedane kennis wordt ingezet voor kwaliteitsbijeenkomsten of coaching op de groepen. In 2022 hebben zij (of 1 van hen) de volgende kennisbijeenkomsten bijgewoond:

Congres Breinwijs, Congres Kindermishandeling bij baby's en peuters

• Training Sherborne
• Webinar Vroege interventie bij problemen in spel communicatie of contact
• Webinar Piramide en trainersdag Piramide trainer
• Webinar Meertaligheid
• Train de trainer: samen opvoeden
• Webinar Gelijke kansen
• Training Nu niet zwanger
• Symposium Autisme Netwerk

De VVE borgings-bijeenkomsten; de zogenoemde kwaliteitsavonden vinden drie keer per jaar plaats. Medewerkers komen in kleine groepen (max. 9 personen) bij elkaar om praktisch en werkinhoudelijk met elkaar te praten. Meestal wordt er op deze avonden gebruik gemaakt van beeldmateriaal, opgenomen op de groepen. De bijeenkomsten zijn bedoeld om de kwaliteit van de ve te verhogen, maar zeker ook om het werkplezier op de locaties te behouden. De onderwerpen die in 2022 centraal stonden, waren Jij als instrument (de invloed van de pm-er op het gedrag (en ontwikkeling) van peuters); de principes van Spelend Leren en het werken met de Piramide App. De avonden zijn vooral bedoeld om samen te kijken naar de praktijk op de groepen en van elkaar te leren. De eerste beide thema’s stonden in het teken van de invloed van de medewerkers op het gedrag en de ontwikkelingskansen van de peuters; het bewustzijn van eigen houding en de invloed daarvan op de groep en het individuele kind.  De bijeenkomst in oktober ging over de vve-methode, de uitwerking van thema’s en het werken met doelen. De opkomst op deze kwaliteitsavonden is altijd zeer hoog; onze medewerkers praten graag over hun werk en de kansen daarin.

In september heeft de Onderwijsinspectie 2 locaties bezocht in het kader van een thema-onderzoek naar de kwaliteit van de voorschoolse educatie op kinderdagverblijven in Nederland. De inspecteur heeft een waardering gegeven voor de verschillende onderdelen die belangrijk zijn voor de voorschoolse educatie. Beide locaties zijn positief beoordeeld: de Krummelbak in Bad Nieuweschans is op 6 van de 8 standaarden gewaardeerd als Voldoende en 2 als Goed. De Kikkerpoel in Oostwold had 3 Goed waarderingen, 4 Voldoende en de Samenwerking met derden kan beter.  Beide locaties hadden een Goed op ‘zicht op de ontwikkeling’ en op ‘kwaliteitscultuur’.  In de rapporten staat daarover geschreven: “Het team van … volgt nauwgezet de ontwikkeling van de peuters zodat zij een ononderbroken ontwikkeling kunnen doorlopen.”  En: De … heeft een heldere structuur, kent een professionele cultuur en functioneert transparant en integer.” Beide punten hebben betrekking op de werkwijze die regio-breed wordt uitgevoerd; beide punten gelden dus voor alle Peuterwerk-locaties in Oldambt. Wij hebben het onderzoek als een compliment en waardering voor ons werk gezien!

De bezettingsgraad op de locaties was ook het afgelopen jaar hoog. Er zijn weinig lege stoelen en op meerdere locaties is er sprake van een plaatsingslijst. Om alle ouders te bereiken en te wijzen op de peuteropvang en de daaraan gekoppelde ve zetten de medewerkers van Stichting Peuterwerk Oldambt zich allen in om een zo groot mogelijk bereik te creëren. In mei waren we daarom aanwezig op het Schaapscheerdersfeest op de kinderboerderij in Winschoten: het is erg fijn om ‘oude’ peuters en ouders weer te zien en te spreken en ‘nieuwe’ ouders informatie te kunnen geven over onze opvang-locaties. Ook waren we met een kraam aanwezig op de Dag van het Park en, tot grote vreugde van een aantal medewerkers, was het in juni weer tijd voor de Avond4Daagse. 

De samenwerking tussen De Stichting en welzijnsinstelling Sociaal Werk Oldambt verloopt goed. Door de korte lijnen met de collega’s van SWO is de signaalfunctie van de peuteropvang essentieel geworden en is er sneller hulp beschikbaar voor betrokkenen indien nodig. De peuteropvang/VE van Peuterwerk Oldambt is een belangrijke schakel in de jeugdzorg-keten in de gemeente. Peuterwerk neemt, bijvoorbeeld, ook deel aan de coalitie Kansrijke start van de gemeente Oldambt.

De samenwerking met de GGD  consultatiebureau-verpleegkundigen was in 2022 nauw en goed; ook hier is sprake van korte lijnen. De intern begeleider voert kind- besprekingen met de verschillende verpleegkundigen over peuters met zorg. Op advies/verzoek van de verpleegkundigen wordt een peuter, bij ontwikkelingszorg, vervroegd op de opvang geplaatst. Bij een peuter die nog niet bij ons is aangemeld, maar waarbij de verpleegkundige dit wel nodig vindt, gaat zij eens extra op huisbezoek. Door deze kindbesprekingen zijn (nagenoeg) alle peuters in Oldambt in beeld. 

De samenwerking met de basisscholen in de gemeente was het afgelopen jaar goed. De meeste peuteropvang-locaties zijn gevestigd in een school of in de nabije omgeving van de school. Er is veelvuldig contact over het uitvoeren van gezamenlijke activiteiten zoals bijvoorbeeld thema’s, afsluiting jaar, gezamenlijke ouderavond. 

Daarnaast is er standaard een overdracht van een peuter richting school. Als er sprake is van zorg om een kind wordt er een 'warme' overdracht gedaan waaraan ook de ouders meedoen. Voorheen was onze intern begeleider daar altijd bij aanwezig, maar door toename van het aantal zorgkinderen is dat helaas niet meer altijd mogelijk. Het gesprek wordt wel altijd voorbereid door de intern begeleider  en een pedagogisch medewerker.

Het kindvolgsysteem Konnect wordt bij elke peuter ingezet. Dit kindvolgsysteem sluit met zijn leerlijnen aan bij Parnassys, het kindvolgsysteem dat door de meeste scholen gebruikt wordt. Door met dit kindvolgsysteem te werken, lukt het ons om een werkelijke dóórgaande (leer)lijn voor kinderen tot stand te brengen. In 2022 zijn de overdrachten veelal digitaal toegezonden en aan het (school) dossier van het kind toegevoegd.

De intern begeleider van Peuterwerk maakt deel uit van het Ondersteuningsteam VVE. Op 24 mei werd in De Stuwe een informatiebijeenkomst gehouden om het Ondersteuningsteam Voor- en Vroegschoolse Educatie Oldambt te presenteren en nader toe te lichten. Het Ondersteuningsteam Voor- en Vroegschoolse Educatie Oldambt is een specialistisch team dat voor kinderen in de peuter- en kleuterperiode (2.6 tot 7 jaar) dat kan meedenken en adviseren wanneer de specifieke onderwijs- dan wel ondersteuningsbehoeften onvoldoende duidelijk zijn. Het ondersteuningsteam denkt mee met alle betrokkenen; ouders, leerkrachten en pedagogisch medewerkers, geeft advies en heeft een schakelfunctie tussen onderwijs, kinderopvang, jeugdzorgorganisaties, jeugdgezondheidsorganisaties en SWO (Sociaal Werk Oldambt). Om de samenwerking tussen Onderwijs en Zorg te versterken hebben medewerkers vanuit beide gebieden zitting in het team.