04 Hoe werken we bij Peuterwerk

In de gemeente Oldambt kunnen peuters 2 dagdelen per week spelen en leren, samen met andere peuters. Een dagdeel duurt 4 uur. Een peuter komt daarmee per week 8 uur op de opvang. Omdat de concentratie en spanningsboog van een peuter ’s morgens het hoogst zijn, zijn (bijna) alle groepen in de ochtenduren.

De kinderen die op een vve-indicatie extra ondersteuning verdienen, krijgen 2 extra dagdelen aangeboden. Deze peuters komen 16 uur (4 dagdelen) in plaats van 8 uur (2 dagdelen) per week. De VVE-geïndiceerde peuters komen in twee groepen en krijgen het aangeboden programma twee keer. Er wordt voor elke VVE-peuter een ontwikkelingsplan gemaakt op basis van observaties en gesprekken met ouders, om de peuter individueel of in een klein groepje spelenderwijs te ondersteunen in zijn/haar ontwikkeling. 

Naast het groepsprogramma dat geboden wordt op de locaties, is er veel aandacht voor de individuele peuters. Wij vinden het belangrijk om goed aan te sluiten bij elke peuter en zijn/haar ontwikkeling. Een peuter die begeleiding en ondersteuning krijgt in zijn/haar ‘zone van de naaste ontwikkeling’ zal in staat zijn positieve stappen te maken in het zich eigen maken van kennis en vaardigheden. Dit draagt bij aan een goede start in groep 1 van de basisschool: het kind begint met zelfvertrouwen en vol nieuwsgierigheid aan het volgende avontuur.

De doelgroepbepaling van een gemeente identificeert peuters die in aanmerking komen voor extra plaatsing. De doelgroepbepaling van de gemeente Oldambt is als volgt: toeleiding GGD, opleidingsniveau van ouders; buitenlandse afkomst, pleeg/adoptief kinderen en observaties uit de peutergroep.

De landelijke doelgroepbepaling richt zich voornamelijk op de taalontwikkeling, maar in onze gemeente is sprake van een brede doelgroepbepaling: een peuter die extra stimulering of ondersteuning kan gebruiken op een van de ontwikkelingsgebieden komt in aanmerking voor een indicatie. In een leefgebied waarin relatief veel mensen wonen met een lage sociaaleconomische status, lage geletterdheid en een relatief laag opleidingsniveau, is het goed om zo vroeg mogelijk en zo breed mogelijk in te zetten op gelijke kansen voor alle kinderen.

In 2023 telden de locaties van Stichting Peuterwerk doorgaans 28 groepen per week. Daarvan waren er 10 klein (maximaal 8 peuters) en de overige 18 groot, maximaal 16 peuters. Per locatie is steeds gekeken of inkrimpen of uitbreiden aan de orde was. Daarbij is ook steeds gekeken of het mogelijk was de peuters van een combinatie van een grote en een kleine groep te laten profiteren: de betrokkenheid en rust van een kleine groep en de voordelen van een grote groep (meer keuze in samenspel en sociale omgang). In de kleine kernen blijft het kindaantal variëren: dan weer moeten we krimpen en dan weer uitbreiden. In 2023 bleek het nodig om in Drieborg te groeien en in Nieuwolda juist een groep te minderen.  

In 2023 zijn er, net als het jaar er voor, Oekraïense peuters geplaatst op een van onze locaties, maar ook peuters die met ouders in het asielzoekerscentrum op de Mr. D.U. Stikkerlaan in Winschoten wonen. 

Het totaal aantal kindplaatsen was in 2023 hetzelfde als in 2022: ca. 370.

In de gemeente Oldambt zijn alle locaties van Stichting Peuterwerk VVE-locaties. In de praktijk betekent dit dat alle peuters hetzelfde aanbod krijgen: 2 dagdelen en hetzelfde programma, namelijk Piramide. In totaal hebben in 2023 512 peuters onze locaties bezocht.

Het aantal peuters van ouders die recht hebben op kinderopvangtoeslag, (dat wil zeggen ouders die beiden werken, studeren of inburgeren), een zogenoemde  KDV-plek, bedroeg in 2023 251. Het aantal peuters met een subsidieplek (één werkende of niet-werkende/studerende ouder) was 261. Totaal hadden 165 peuters een VVE-indicatie, waarvan 45 KDV-plek-peuters en 120 subsidie-plek-peuters.

Het afgelopen jaar hebben nagenoeg hetzelfde aantal KDV-ouders gebruik gemaakt van ons aanbod als subsidie-ouders. Dit laat zien dat veel werkende ouders er bewust voor kiezen hun peuter naar de peuteropvang/VE te laten gaan in plaats van (alleen) naar de dagopvang. Ouders geven aan dat zij ervoor kiezen vanwege de ontwikkeling van hun peuter en om hen voor te bereiden op school, al dan niet in combinatie met dagopvang voor hun kind.

Om de ouderbetrokkenheid van onze ouders en het VE-aanbod te vergroten, heeft Stichting Peuterwerk Oldambt in 2023 bij de gemeente aangegeven haar voorschoolse educatie-aanbod aan peuters graag te willen uitbreiden met een VVE Thuisaanbod, aansluitend op het programma dat op de groepen wordt aangeboden. Het aantal doelgroep-peuters dat momenteel, maar ook in de afgelopen paar jaar, gebruik heeft gemaakt van onze voorziening, geeft aan dat er in ons gebied een groot aantal ouders baat heeft bij goede begeleiding en ondersteuning door een dergelijke aanpak. Door ouders te ondersteunen en gerichte activiteiten aan te bieden om thuis te ondernemen met de peuter wordt de effectieve VVE-tijd voor de peuter significant vergroot: onderzoek heeft aangetoond dat de combinatie van VVE-aanbod thuis met een centrumgericht programma (Piramide) effectief is voor het vergroten van de woordenschat van peuters.In het voorjaar van 2024 zal er voor twee locaties van Peuterwerk een pilot VVE Thuis starten. Dit initiatief wordt gefinancierd vanuit NPO-middelen. Middels een monitoring wordt de opbrengst gemeten en zal de pilot, bij gewenste resultaten, uitgerold worden over de andere locaties.

In 2023 waren er ook peuters waarbij onderwijs- en/of zorgbehoefte niet duidelijk waren vóór de vierde verjaardag. In overleg met ouders en school, en eventueel andere partijen, wordt dan gekozen voor een verlengde opvang op de peuteropvang. Het kind blijft dan bij ons op de opvang komen, terwijl er vervolgonderzoeken, gesprekken enz. plaatsvinden. Tot de goede plek voor het kind is gevonden, blijft het, mits dat qua ontwikkeling en persoonlijkheid kan, op de peuteropvang. De grote toeloop van zorgkinderen richting het speciaal onderwijs zorgt voor een vroege vol-verklaring van deze scholen. Dit is ook een reden om kinderen verlengd op de peuteropvang te houden: zij kunnen nog niet terecht op het vervolgonderwijs, maar zij (en de ouders) zijn gebaat bij structuur en een daginvulling.

In 2023 hebben 8 peuters gebruik gemaakt van een verlengde plaatsing. De uitstroom was, na de verlenging, 4 naar een medisch kinderdagverblijf, 4 naar SBO en nog 2 naar een reguliere basisschool met ondersteuning van een externe partij (bijvoorbeeld Kentalis of Cosis). 

13 peuters zijn uitgestroomd naar een andere vorm van vervolgonderwijs dan de reguliere basisschool. 2 peuters zijn met ondersteuning van Kentalis toch uitgestroomd naar het reguliere onderwijs en 2 ouders hebben hun peuter, ondanks ander advies, naar het reguliere onderwijs laten gaan. 14 peuters zijn uitgestroomd naar een andere vorm van vervolgonderwijs dan de reguliere basisschool in 2023.

Een landelijke trend is dat er op peuteropvang/VE-locaties steeds meer peuters aangemeld worden, die meer (andere) zorg en aandacht nodig hebben dan de reguliere vve-locatie kan bieden. Ook in Oldambt is dit aan de orde. Plaatsing levert dan problemen op op de groep: wij zijn niet toegerust om deze peuter voldoende te begeleiden en kunnen daarmee niet de veiligheid bieden die een peuter (en de andere peuters) nodig heeft. Binnen Peuterwerk werd het afgelopen jaar wederom gezocht naar een goede, aanvullende, dienst voor deze speciale doelgroep, bijvoorbeeld via een VVE-plus groep. In Oldambt was bovenstaande een aanleiding om, met Cosis, te kijken hoe we, samen met Cosis ook voor deze peuters, de juiste zorg (en hulp voor ouders) kunnen bieden. In 2023 is hier nog geen passende dienst uitgekomen; de financiële kant is vaak een struikelblok.

Met de vereniging voor christelijk basisonderwijs (VCO) zijn ook gesprekken gevoerd over een aparte plusgroep; op de Vossenburcht is sprake van een passende ruimte. 

De betrokkenheid van ouders is bij ons werk van wezenlijk belang. Tenslotte zijn ouders primair verantwoordelijk voor het kind. Praktisch gezien hebben we het vaak over twee doelgroepen: de peuters én de ouders. Als er zorg is om een peuter worden ouders hiervan op de hoogte gesteld; alle acties en activiteiten omtrent de peuter worden een-op-een met ouders besproken.

Het eerste dagdeel van een peuter is de aanwezigheid van de ouder gewenst, omdat we graag willen dat ouders ondervinden hoe het op de locatie is; de wisselwerking tussen kind en ouder zichtbaar is en er een intakegesprek kan plaatsvinden. Als een ouder dat wil, kan of mag een ouder in een later stadium meedraaien op de groep om te ervaren hoe zijn/haar kind functioneert op de opvang. Door dit aan te bieden ziet een ouder zijn/haar peuter in een andere omgeving dan thuis en ziet daardoor ook vaak ander gedrag dan thuis. Naast het persoonlijk contact verloopt de communicatie met ouders grotendeels door middel van het digitaal ouderportaal. Ouders kunnen met inloggegevens, onder meer, de observaties en overdracht voor school uit de ouderportaal halen, maar ook zelf boodschappen achterlaten. Foto’s kunnen gedeeld worden met ouders en belangrijke activiteiten kunnen onder de aandacht worden gebracht. 

In het afgelopen jaar zijn er twee bakfietsen aangeschaft om kinderen die ook naar de dagopvang gaan, te kunnen brengen. Wij bieden dit als service naar ouders aan; ouders hoeven zich dan geen zorgen te maken over het transitiemoment en kunnen daardoor bewust kiezen voor ontwikkelingsgerichte opvang naast dagopvang.

Medewerkers bieden opvoedondersteuning aan ouders. De opvang is zeer laagdrempelig voor ouders en zij voelen zich veilig genoeg om hun vragen bij de pedagogisch medewerkers neer te leggen. Indien er meer hulp of ondersteuning nodig is, kan Peuterwerk de verbinder zijn tussen de ouder en de collega’s van Sociaal Werk Oldambt (SWO).

Ouders kunnen (speel)materialen meekrijgen naar huis, als zij dat wensen. In het kader van het lopende thema, krijgen ouders een themabericht, met daarin ook tips om thuis activiteiten uit het thema te doen met de peuter. 

Actieve ouderparticipatie staat bij Stichting Peuterwerk Oldambt hoog in het vaandel. De meeste locaties hebben een, goedlopende, ouderraad. Aan nieuwe ouders wordt tijdens het intakegesprek gevraagd of zij in de ouderraad zitting willen nemen. Van elke ouderraad wordt één ouder afgevaardigd naar de centrale oudercommissie (CoC). Elk jaar heeft de centrale oudercommissie drie bijeenkomsten. Tijdens deze bijeenkomsten praat de teamleider de leden bij met betrekking tot de ontwikkelingen, vraagt zij advies of instemming van de ouders en kunnen ouders elkaar bevragen op belangrijke items. De teamleider is voor elk CoC-lid te bereiken en daarmee beschikbaar voor vragen. Dat geldt overigens voor elke ouder. 

De mening van ouders wordt heel serieus genomen. Elke ouder ontvangt bij de overgang van peuter naar kleuter een enquêteformulier. De uitkomsten van deze enquêtes zijn bijzonder positief: ouders zijn (heel) tevreden over ons aanbod en de uitvoering ervan. Mocht een ouder, op een bepaald vlak, niet tevreden zijn, dan wordt er contact opgenomen om de mening van de ouder persoonlijk te horen. Samen wordt dan gekeken wat er aangepast dient te worden om de dienstverlening te verbeteren. Vorig jaar kwam uit de algemene ouderenquête dat sommige locaties wat verouderd aandoen. Hier is direct actie op ondernomen, in samenspraak met de ouderraad van de betreffende locatie. Tevreden ouders zorgen voor tevreden peuters. Wat betreft de enquête: het gemiddelde cijfer dat ouders ons gaven was een 8,3. De kans dat ouders ons aanbevelen bij vrienden en familie is een 8,7!

Binnen de Tintengroep is een aparte afdeling die scholing verzorgd voor de hele organisatie; Tinten Training en Advies. De medewerkers van deze afdeling dragen zorg voor de wettelijk verplichte scholing zoals bijvoorbeeld  BHV/kinder ehbo, borging vve, maar ook de intern verplichte scholing, zoals bijscholing meldcode enzovoort.

Tinten Training Advies biedt ook kwaliteit verhogende trainingen aan. Hierbij valt te denken aan: omgaan met autisme, gebarentaal, stagebegeleiding, til- en buktrainingen, omgaan met ouders, digitale vaardigheden. Medewerkers kunnen zich voor de verschillende trainingen inschrijven.

In 2023 is veel tijd besteed aan scholing van de medewerkers. Naast de gebruikelijke kwaliteitsbijeenkomsten belegden de coaches een aantal keren een pedagogisch overleg. De inhoud van deze overleggen is heel praktisch en interactief: Hoe verrijk je het spel van peuters op de groep? En hoe laat je de peuters zoveel mogelijk autonoom zijn? De pedagogisch medewerkers krijgen tips, maar krijgen door het delen van ervaringen met collega’s ook andere inzichten, die leiden tot aangepast (begeleidend) gedrag op de groep.

In samenwerking met welzijnsorganisatie Sociaal Werk Oldambt (SWO) hebben alle medewerkers van Peuterwerk Oldambt de training 'Signaleren van laaggeletterdheid' gevolgd.  De training is op verschillende tijdstippen aangeboden; ieder kon inschrijven op een, voor haar, passend moment. Op die manier was er sprake van gemêleerde groepen en maakten medewerkers kennis met elkaar om een goede samenwerking in de toekomst gemakkelijker te maken. 

Naast het feit dat medewerkers alerter (kunnen) reageren op laaggeletterdheid van ouders en dat bespreekbaar (kunnen) maken, bieden zij naast geschreven informatie richting ouders ook gesproken informatie. Via Whatsapp of het ouderportaal krijgen ouders spraakberichten waarin hun aandacht of medewerking wordt gevraagd.  De reactie van ouders is zeer positief, wat medewerkers weer motiveert nog meer te gaan werken met spraakberichten. Niet alleen voor laaggeletterde ouders is dit prettig, ook voor buitenlandse ouders werkt dit positief.

In het voorjaar van 2023 hebben medewerkers van Stichting Peuterwerk Oldambt, samen met de leerkrachten van groep 1 en 2 van het basisonderwijs, deelgenomen aan een training over de ontwikkeling van zelfsturing bij jonge kinderen, genaamd 'De Kleine Kapitein'. De training is gegeven door onderwijsbegeleidingsdienst Cedin. Naast het gezamenlijk vergaren van kennis en het delen ervan, was de onderlinge samenwerking een doel van deze bijeenkomsten.

In het najaar heeft een aantal medewerkers de training Stagebegeleiding gevolgd, geïnitieerd door de Samenwerkingsorganisatie Beroepsonderwijs Bedrijfsleven (SBB). In drie bijeenkomsten hebben de deelnemers input gekregen voor het goed en zorgvuldig begeleiden van stagiaires op de groepen.

De samenwerking tussen Stichting Peuterwerk en welzijnsinstelling Sociaal Werk Oldambt (SWO) verloopt goed. Door de korte lijnen met de collega’s van SWO is de signaalfunctie van de peuteropvang essentieel geworden en is er sneller hulp beschikbaar voor betrokkenen indien nodig. Doordat de teamleider en de intern begeleider hun  kantoor hebben in de Boschpoort, waar SWO ook zit, is samenwerken zeer eenvoudig en is er regelmatig onderling overleg over verschillende casussen. De peuteropvang/VE van Peuterwerk Oldambt is een (belangrijke) schakel in de jeugdzorg-keten binnen de gemeente. Peuterwerk neemt, bijvoorbeeld, ook deel aan de coalitie Kansrijke start van de gemeente Oldabt.

De samenwerking met de GGD consultatiebureau-verpleegkundigen was in 2023, net als in voorgaande jaren, nauw en goed; ook hier is sprake van korte lijnen. De intern begeleider voert kind-besprekingen met de verschillende verpleegkundigen over peuters met zorg. Op advies/verzoek van de verpleegkundigen wordt een peuter, bij ontwikkelingszorg, vervroegd op de opvang geplaatst. Bij een peuter die nog niet bij ons is aangemeld, maar waarbij de verpleegkundige dit wel nodig vindt, gaat zij eens extra op huisbezoek. Door deze kind-besprekingen zijn (nagenoeg) alle peuters in Oldambt in beeld. 

De samenwerking met de basisscholen in de gemeente was het afgelopen jaar goed. De meeste peuteropvang-locaties zijn gevestigd in een school of in de nabije omgeving van de school. Er is veelvuldig contact over het uitvoeren van gezamenlijke activiteiten zoals bijvoorbeeld thema’s, afsluiting van het jaar en een gezamenlijke ouderavond. Op steeds meer locaties is zijn, het afgelopen jaar, leerlingen van groep 8 komen voorlezen aan onze peuters; dit is voor beide doelgroepen leuk.

Daarnaast is er standaard een overdracht van een peuter richting school. Als er sprake is van zorg om een kind wordt er een 'warme' overdracht gedaan waaraan ook de ouders meedoen. Voorheen was onze intern begeleider daar altijd bij aanwezig, maar door de toename van het aantal zorgkinderen is dat helaas niet meer altijd mogelijk. Indien nodig, is zij er wel bij. Het gesprek wordt wel altijd voorbereid door de intern begeleider en een pedagogisch medewerker.

Het kindvolgsysteem Konnect wordt bij elke peuter ingezet. Dit kindvolgsysteem sluit met zijn leerlijnen aan bij Parnassys, het kindvolgsysteem dat door de meeste scholen gebruikt wordt. Door met dit kindvolgsysteem te werken, lukt het ons om een werkelijke dóórgaande (leer)lijn voor kinderen tot stand te brengen. In 2023 zijn de overdrachten veelal digitaal toegezonden en aan het (school)dossier van het kind toegevoegd.

De intern begeleider van Peuterwerk maakt deel uit van het Ondersteuningsteam VVE. Het Ondersteuningsteam Voor- en Vroegschoolse Educatie Oldambt is een specialistisch team dat voor kinderen in de peuter- en kleuterperiode (2.6 tot 7 jaar) kan meedenken en adviseren wanneer de specifieke onderwijs- dan wel ondersteuningsbehoeften onvoldoende duidelijk zijn. Het ondersteuningsteam denkt mee met alle betrokkenen; ouders, leerkrachten en pedagogisch medewerkers, geeft advies en heeft een schakelfunctie tussen onderwijs, kinderopvang, jeugdzorgorganisaties, jeugdgezondheidsorganisaties en SWO (Sociaal Werk Oldambt). Om de samenwerking tussen Onderwijs en Zorg te versterken hebben medewerkers vanuit beide gebieden zitting in het team.

Vroegtijdige ondersteuning en begeleiding van peuters in de ontwikkeling leidt tot bloei van kinderen, tot betere leerprestaties en tot afname van probleemgedrag en meer levensgeluk. Peuterwerk Oldambt is blij hier aan te kunnen bijdragen.