Financieringsmodellen mogen niet leidend zijn voor hulp aan mensen

Nij Begun is een overheidsinitiatief om Groningen en Noord-Drenthe te herstellen en toekomstperspectief te bieden na de gaswinning. Het programma richt zich op schadeherstel, versterking, gezondheid, sociaal-economische ontwikkeling en woningisolatie. Samenwerking met inwoners en partners staat centraal om de regio weer leefbaar en veilig te maken. Henk Nijboer heeft als kwartiermaker voor de sociale agenda van Nij Begun alle hoeken van het Groningse land en de kop van Drenthe bezocht. Want als je wilt bijdragen aan een structurele, duurzame verandering, dan moet je precies weten wat mensen nodig hebben. Als geboren en getogen Groninger kent Henk het gebied waarvoor hij zich inzet maar al te goed. En dat is in de rol van kwartiermaker een groot voordeel.

Iets betekenen voor de regio

Dat ik hier zelf vandaan kom, dat helpt. Ik weet wel een beetje hoe de regio in elkaar zit. Omdat ik op mijn negentiende al voor de Provinciale Staten werd gekozen, heb ik door de jaren heen veel mensen leren kennen die zich op allerlei manieren inzetten voor de inwoners. Veel mensen van toen zijn nu nog actief op verschillende plekken. En ik heb natuurlijk als kamerlid ook heel veel contact gehad met burgemeesters en met wethouders. Dat je de mensen een beetje kent, helpt natuurlijk wel om dingen voor elkaar te krijgen.”

Er is veel gebeurd, maar ze staan er wel

In de contacten met inwoners is het de veerkracht bij het omgaan met tegenslagen, die Henk opvalt en prijst. “Er is door de jaren heen zoveel met ze gebeurd, maar ze staan wel, ze gaan door. En dat is ook een direct verband met opbouwwerk. Wat jullie doen, is heel erg inzetten op de kracht van de gemeenschap en daarop verder bouwen. En hoe kun je daar zo goed mogelijk vorm aan geven. Daar gaat ook in de sociale agenda over. De gemeenschapszin, over samenredzaam zijn en alles dat erbij hoort. Daarnaast moet er ruimte zijn voor maatwerk, pleit Henk: “Ieder mens heeft iets anders nodig om het leven weer wat beter te maken? En dat kan een opleiding zijn, maar dat kan ook stoppen met verslaving zijn. Of contact met je omgeving, zodat je je minder alleen voelt. De stress verminderen, dat betekent al heel veel. En wat die stress veroorzaakt verschilt.”

Geef vertrouwen

Die gemeenschapszin, daarin is door de jaren heen het nodige veranderd. In de sociale agenda van Nij Begun is daar aandacht voor. “De gemeenschapszin was in het verleden groter dan nu. We komen elkaar weinig tegen in de samenleving. Vooral in de steden zie je dat, maar het is wel een algemene ontwikkeling. Ook in een dorp. Ik kom uit Ten Boer. Daar ging je gewoon met elkaar naar school, of naar dezelfde voetbalclub. Van iemand die zonder werk zit tot de professor, iedereen ontmoet elkaar daar. En dat is wel aan het wegkwijnen. In het verleden was dat naoberschap sterker. Mensen stonden meer met elkaar in contact. Dat is nog wel iets dat we uit het verleden kunnen leren. En dat is nu wel aan het verminderen.”

Bouwen aan de gemeenschap, dat is belangrijk voor alle generaties. “Met jongeren heb ik bijvoorbeeld heel goede gesprekken gevoerd. Ze willen betrokken zijn bij de uitvoering van de sociale agenda. Ze hebben ideeën voor initiatieven en willen net als alle andere inwoners aanspraak kunnen maken op de 10.000 euro die daarvoor beschikbaar wordt gesteld. En dat vind ik helemaal niet gek. Ze hebben bijvoorbeeld behoefte aan gemeenschappelijke ruimtes. Jongeren zijn niet allemaal even georganiseerd, dus ik ben er voor om ze daar hulp bij te bieden.”

Met Nij Begun staat er een programma van dertig jaar. Om de doelen van de sociale agenda te behalen, hebben we de opbouwwerkers hard nodig. Wat is er volgens Henk nodig om het beroep van opbouwwerker of sociaal werker in het algemeen aantrekkelijk te houden?

“Het helpt erg als mensen autonomie in hun werk hebben. En als je wat goeds kunt doen voor mensen, dat ook gewaardeerd wordt. Niet alleen maar veel administratie, maar dat je de ruimte hebt om zelf een band op te bouwen met mensen. Dat is denk ik dat heel hard nodig is. En dat is ook voor de mensen die nu afstuderen heel belangrijk. Als ik om me heen kijk, vinden mensen het belangrijk dat ze ruimte hebben om hun werk goed te doen.”

Normaliseren dat er tegenslagen zijn in het leven

Dat de arbeidsmarkt de nodige uitdagingen biedt, daar kan niemand omheen. Dat telt ook voor het opbouwwerk en het sociaal werk. “Sociaal werk maakt een wezenlijk onderdeel uit van de sociale agenda. Denk bijvoorbeeld aan de extra inzet op sociaal werk en aan Welzijn op recept, de welzijncoaches bij de huisarts. Daar is krapte op de arbeidsmarkt ook van invloed.” Tegelijkertijd gaat de zorg gebukt onder zware druk. Er moet een verschuiving plaatsvinden stelt Henk. ”Het is zorgelijk dat de mensen die de hulp echt nodig hebben op een wachtlijst komen, terwijl er veel volume zit in relatief lichte indicaties. Hoe kun je dat als zorg laten gebeuren? Ik snap de verklaringen over financieringsmodellen allemaal wel, hoe de financieringsmodellen in de zorg in elkaar zitten. Maar ik vind dat geen verklaring voor mensen; het mag geen excuus zijn om te doen wat nodig is om mensen verder te helpen. Daar kan deze agenda ook wel aan bijdragen, dat je echt voorkomt dat je een indicatie nodig hebt voor goede hulp. Maar eerlijk gezegd moet er ook een verschuiving plaatsvinden.

Van behandelingen naar er wat eerder bij zijn. Het zou mooi zijn als die verschuiving er komt. Er zijn nu veel mensen werkzaam in behandelingen van relatief lichte indicaties. Die kunnen veel worden voorkomen door er eerder aandacht voor te hebben en bij te zijn. Dat is eigenlijk waar we naartoe moeten. De mensen die nu worden ingezet voor die lichte indicaties, die zijn ook verder naar de voorkant goed inzetbaar. Dus ja, daar hebben wij natuurlijk wel gesprekken mee met zorgpartijen over die beweging naar de voorkant. Ik ben er van overtuigd dat dat beter is voor onze inwoners. Er eerder bij zijn betekent dat het niet eerst slecht hoeft te gaan. Dat er geen indicatie nodig is en een traject moet worden doorlopen. Mensen hoeven geen patiënt of zorgvrager te zijn voor ze hulp krijgen. Iedereen heeft het weleens wat moeilijker in het leven. Het gaat ook over veerkracht en dealen met het leven.”