02 Aanbevelingen en tools

Aanbevelingen

• Voor nieuwe medewerkers is het wenselijk om de poster op te nemen in het inwerkproces, dit kan worden meegenomen in de bestaande e-learning. Dit biedt nieuwe medewerkers de mogelijkheid om zich vertrouwd te maken met de interventies die binnen hun werkorganisatie worden aangeboden.
• Tintengroep kan haar sociaal werkers verder ondersteunen door de Databank Effectieve Sociale Interventies van Movisie onder de aandacht te brengen. Deze databank biedt een overzicht van landelijk ingezette, evidence-based interventies die sociaal werkers kunnen ondersteunen bij het kiezen van effectieve aanpakken om generatiearmoede te bestrijden.

Aanbevelingen

Sedna

• Zorg voor korte communicatiestromen met gemeente, met als doel het belang van de interventie positioneren. Vooral de  gezinsbudgetten zijn erg waardevol in de aanpak van generatiearmoede. Sociaal werkers die deze interventie uitvoeren willen graag een rol spelen in het vertellen over de voortgang van de interventie. 
• Het gezinsbudget blijkt cruciaal te zijn in de aanpak van generatiearmoede. Het belang hiervan zou blijvend gepositioneerd moeten worden.

Impuls

• Vergroot de betrokkenheid van basisschoolleerkrachten bij het signaleren van achterstandssituaties.
• Organiseer informatieavonden om leerkrachten te leren waar ze op moeten letten (bijvoorbeeld lege broodtrommels, versleten kleding, slechte hygiëne).
• Verbeter het contact tussen leerkrachten en sociaal werkers om signalering en doorverwijzing makkelijker te maken.

Bevindingen

Er is behoefte aan een praktisch hulpmiddel dat gesprekken ondersteunt en helpt om onderliggende oorzaken van schulden bespreekbaar te maken. Dit hulpmiddel moet maatwerk mogelijk maken, samenwerking bevorderen én de eigen regie van de inwoner respecteren.

Tool

Uiteindelijk zijn de studenten uitgekomen op het product ‘Kaartenset Schulden’. Deze set bestaat uit verschillende categorieën met vragen en/of stellingen. Elke categorie is ontworpen om in te spelen op een specifieke uitdaging in de hulpverlening, een wens van inwoners of professionals en de belangrijkste aandachtspunten uit de literatuur.

De kaartenset helpt je als sociaal werker om het hulpverleningscontact te verdiepen. Het gaat verder dan alleen praktische oplossingen, door juist aandacht te geven aan de onderliggende oorzaken van schulden. Dit vergroot de kans op een blijvende oplossing en vermindert de impact van schulden op het leven van de betrokkenen.

Aanbevelingen

De gecombineerde inzet van de genoemde interventies draagt bij aan het vergroten van gelijke kansen. 

Door bewustwording, kennisdeling en theoretische verdieping kan de praktijk verder worden versterkt. Zo ontstaat er ruimte om generatiearmoede op een meer samenhangende en doordachte manier aan te pakken, met focus op het écht versterken van kapitaal en het vergroten van gelijke kansen. 

Door professionals bewust te maken van hun vooroordelen en door een gedeeld begrippenkader te creëren rond generatiearmoede en de vormen van kapitaal, ontstaat ruimte voor meer inclusief, gelijkwaardig en krachtgericht handelen.   

Tool

De interventie Gezien en Gehoord is een interactieve werkvorm die gesprekken over generatiearmoede op een toegankelijke, reflectieve en krachtgerichte manier ondersteunt. De interventie is ontwikkeld voor zowel professionals als gezinnen die te maken hebben met generatiearmoede. De uitvoering vraagt om weinig middelen: jezelf of een kleine groep (1–6 personen), een veilige gespreksomgeving en de bijbehorende kaartensets zijn voldoende. De werkvorm is flexibel inzetbaar in diverse situaties, zoals  teamoverleggen, intervisies of gesprekken met cliënten, en laat ruimte voor eigen invulling. 

Wat zijn de bevindingen 

• De sociaal werker draagt bij aan mentaal kapitaal door als luisterend oor fungeren, waardoor de cliënt zich gehoord en begrepen voelt. Dit vermindert het gevoel van stress, wat weer een positief effect heeft op de kinderen binnen het gezin. De sociaal werkers zien dat deze interventies een positief effect hebben, zolang er tijdens de individuele begeleiding echt geluisterd wordt naar wat de cliënt zelf wilt en denkt dat hij of zij zelf nodig heeft. Als er door de sociaal werkers te snel in oplossingen wordt gedacht, kan dit voor de cliënt juist averechts werken.  
• Binnen het sociaal kapitaal blijkt schaamte vaak tot sociaal isolement te leiden. Door samen sociale netwerken in kaart te brengen en collectieve activiteiten te organiseren, worden cliënten gestimuleerd om contact te leggen en voelen zij zich minder alleen.
• Cultureel kapitaal wordt versterkt via kunst- en cultuuractiviteiten. De inzet van een cultuurcoach stimuleert samenwerking met partners en uitbreiding van culturele initiatieven.
• Tot slot wordt het pedagogisch kapitaal aangepakt door jongeren vroegtijdig bewust te maken van geld via voorlichting en trainingen. Dit helpt bij hun sociale en emotionele ontwikkeling en laat zien dat armoede geen vaststaand toekomstbeeld hoeft te zijn.

Aanbeveling

Het gebruik van de VoorzieningenWijzer in Oost-Groningen kritisch te evalueren door meer sociaal werkers te bevragen over hun ervaringen. Ook omdat bij de werkorganisatie in Overijssel men wel tevreden is met de VoorzieningenWijzer.

Tool

De studenten hebben een praatkleurplaat ontwikkeld. Het doel van de praatkleurplaat is om op een laagdrempelige manier armoede bespreekbaar te maken. De praatkleurplaat biedt inzicht in de volledige leefomgeving van het kind, zodat het gemakkelijker wordt om de juiste ondersteuning te bieden. Het product is aangevuld met vragen over verschillende gebieden.

Aanbevelingen

Een interessante aanbeveling uit het onderzoek is dat professionals het belangrijk vinden om regelmatig een ethisch dialoog te voeren over armoede. Dit helpt om scherp te blijven en ingewikkelde casussen vanuit verschillende perspectieven te bekijken. Het idee is om dit in de praktijk te brengen door regelmatig bijeenkomsten te organiseren waarin een complexe casus wordt besproken. Dit biedt de ruimte om diverse inzichten te delen en gezamenlijk tot betere oplossingen te komen.

Wat er is onderzocht

Deze verkenning richt zich op de Toeslagenservicepunten (TSP) en heeft als doel om voor Tintengroep een duidelijke lijn te ontwikkelen. De vraag is wanneer het wel of niet nodig is om een TSP in te schakelen en wanneer het passend is om advies in te winnen bij het Stella-team van de Belastingdienst. Het uiteindelijke doel is om te zorgen voor een heldere en consistente werkwijze binnen de organisatie.

Aanbevelingen  

1. Een TSP kan een belangrijke meerwaarde bieden in de uitvoering van de opdracht. Voor sociaalwerkorganisaties zonder TSP is het aan te raden om samen met de gemeente te verkennen of het opnemen van een TSP een geschikte aanvulling is op de lokale opdracht.
2. Wanneer een TSP onderdeel wordt van de opdracht, is het belangrijk om met de gemeente af te stemmen dit expliciet op te nemen in de opdracht, inclusief de benodigde financiële middelen. Dit zorgt ervoor dat duidelijk wordt dat de sociaalwerkorganisatie de taak op het gebied van Robuuste Rechtsbescherming uitvoert. Het is ook raadzaam om het TSP te vermelden op de website van de Belastingdienst.
3. Om het risico op aansprakelijkheid juridisch af te dekken, wordt aanbevolen om in de dienstverlening aan inwoners te benadrukken dat zij altijd zelf verantwoordelijk zijn voor de taken die wij op hun verzoek uitvoeren. Het staat de sociaalwerkorganisatie vrij om deze verantwoordelijkheid mondeling of schriftelijk vast te leggen, bijvoorbeeld via een kort machtigingsformulier.
4. Ook zonder een TSP kan gebruik worden gemaakt van de diensten van het Stella-team. Het is aan te raden om medewerkers en collega's op de hoogte te stellen van deze mogelijkheid.