03 Maatschappelijke opgaves van Sociaal Werk Sedna

Ons bereik op de maatschappelijke opgave ‘doorbreken van armoede’ is in 2024 als volgt:  

In 2024 merken we een toename van de ondersteuningsvragen rondom armoede. Dit wordt bevestigd door een toename van 32% in onze ondersteuning binnen het hoofddomein financiën volgens de Zelfredzaamheidsmatrix (ZRM), ten opzichte van 2023.
Opvallend is dat deze groei niet direct terug te zien is in ons bereik binnen de opgave armoede. In vergelijking met 2023 is hier juist een daling van 22% zichtbaar. Dit heeft twee oorzaken.
Ten eerste is armoede geen op zichzelf staande opgave, maar een thema dat door alle opgaven heen verweven is. Inwoners benaderen ons vaak met een andere hulpvraag, bijvoorbeeld binnen de opgave ‘versterken zelfredzaamheid’. Tijdens de ondersteuning blijkt regelmatig dat financiële problemen of armoede ook een rol spelen. Hierdoor wordt de daadwerkelijke ondersteuning op dit gebied niet altijd als zodanig geregistreerd, wat leidt tot een onderschatting van ons werk binnen de opgave armoede.
Daarnaast is er een wijziging geweest in de registratie. Een deel van het bereik dat in 2023 onder de opgave armoede viel, is in 2024 geregistreerd onder 'informatie en advies'. Omdat dit bereik niet wordt meegeteld binnen de opgave armoede, is een directe vergelijking tussen beide jaren niet volledig zuiver.

In samenwerking met woningbouwcorporaties ondersteunt Sociaal Werk Sedna huishoudens met (toenemende) huurachterstanden. Ons doel is om verdere schulden te voorkomen en de zelfredzaamheid op financieel gebied te vergroten. We zetten ons in om uithuiszettingen te verminderen, de noodzaak voor beschermingsbewind te beperken en de inzet van zware hulpverlening te voorkomen.
In 2024 begeleidden we 32 inwoners en huishoudens met huurachterstanden via een individueel traject. Als iemand in één contact geholpen wordt, bijvoorbeeld door een betalingsregeling te treffen, wordt dit geregistreerd als een informatie- en adviesvraag. Dit wordt niet meegerekend in ons bereik van 32.
Sinds gemeente Emmen in 2022 startte met vroegsignalering om tijdig oplossingen te vinden, merken wij dat de complexiteit van hulpvragen die later alsnog bij ons terechtkomen toeneemt. Dit resulteert in langere en intensievere begeleidingstrajecten.

In 2024 ondersteunde Sociaal Werk Sedna 497 inwoners bij het stabiliseren, doorbreken en voorkomen van schulden. Dit deden we via individuele schuldhulpverlening, intensieve trajecten, buurtmaatschappelijk werk en collectieve bijeenkomsten over schuldhulp en financiële vraagstukken.

Een concreet voorbeeld van een collectieve activiteit is de spaarkring, waarin deelnemers tweewekelijks samenkomen om een spaarbedrag op te bouwen en informatie krijgen over financiële regelingen. Dit bevordert niet alleen financiële zelfredzaamheid, maar ook onderlinge steun en bewustwording.

In 2024 hebben onze buurtwerkers zich actief ingezet om laaggeletterdheid te bestrijden en inwoners te ondersteunen bij het versterken van hun basisvaardigheden. Via onder andere praatcafés en spreekuren in verschillende wijken hebben we 369 inwoners bereikt.
De hulpvragen van inwoners gaan verder dan laaggeletterdheid en hebben vaak betrekking op een breder gebrek aan basisvaardigheden, zoals digitale, financiële en sociale vaardigheden. Vanaf 2025 richt onze opdracht zich expliciet op het versterken van deze basisvaardigheden, waardoor we beter aansluiten bij de ondersteuningsbehoefte van inwoners en hen helpen zelfredzamer te worden in het dagelijks leven.

Een concreet voorbeeld van onze ondersteuning is de interculturele moedergroep in Angelslo, waar moeders wekelijks met ondersteuning van vrijwilligers hun taalvaardigheid oefenden. Dit had een zichtbaar positieve impact:

• De moeders zijn actiever betrokken bij de wijk en hun sociale netwerk is vergroot.
• Ze nemen deel aan sportactiviteiten, werken als overblijfmoeder op de basisschool en ontmoeten elkaar regelmatig in de buurt.
• Sommigen zijn begonnen met een opleiding, wat hun kansen op de arbeidsmarkt vergroot.

Deze initiatieven laten zien dat investeren in basisvaardigheden niet alleen leidt tot persoonlijke groei, maar ook bijdraagt aan sociale samenhang en verbinding in de samenleving. 

In 2024 heeft het project intergenerationele armoede ondersteuning geboden aan twee huishoudens, met als doel een langetermijnperspectief te creëren en zo generatiearmoede te doorbreken.
Zoals aangegeven in de halfjaarsrapportage, merken we dat het moeilijk is om, na een periode van afbouw, nieuwe gezinnen te bereiken binnen dit project. De aanpak vraagt om een actieve aanwezigheid in de wijken en de mogelijkheid om relaties op te bouwen, ook zonder dat er direct een hulpvraag is.
Door organisatorische uitdagingen zoals ziekteverzuim en moeilijk vervulbare (tijdelijke) vacatures, maar ook de beperkte capaciteit binnen buurtwerk is er minder ruimte om present te zijn in de wijken. Dit kan een verklaring zijn voor de moeilijkheid in het binden van nieuwe gezinnen aan het project intergenerationele armoede.
In 2025 zetten we in op het verankeren van de aanpak van intergenerationele armoede binnen de werkwijze van Sedna. Hierdoor kunnen de principes van het project breder worden toegepast en kunnen meer gezinnen profiteren van deze aanpak, wat bijdraagt aan het doorbreken van armoede van generatie op generatie.

Onze medewerkers zetten zich actief in om gelijke kansen voor kinderen en jongeren te bevorderen. Dit doen we door gerichte interventies, zoals het aanvragen van fondsen, en het organiseren van kosteloze activiteiten waarmee kinderen en jongeren hun wereld kunnen vergroten. Deze activiteiten bieden hen gelijke toegang tot kansen en mogelijkheden.

De impact van deze inspanningen wordt gemeten binnen de maatschappelijke opgave 'perspectief voor jeugdigen'. Hierin dragen we bij aan het verbeteren van hun toekomstperspectief en het vergroten van de kansengelijkheid.

In 2024 is ons gerealiseerde bereik binnen deze opgave veelal hoger dan het geplande bereik. Dit is in lijn met 2023. We signaleren al langere tijd een toename en verzwaring van problematiek onder jongeren, wat de hoge ondersteuningsvraag binnen deze opgave verklaart.

Een deel van dit bereik is gerealiseerd door extra inzet vanuit NPO-middelen voor schoolmaatschappelijk werk en jongerenwerk. In de praktijk bleek het lastig onderscheid te maken tussen regulier werk en NPO-gefinancierde ondersteuning, omdat de oorzaak van hulpvragen niet altijd direct te herleiden is. Bijvoorbeeld, wanneer een schoolmaatschappelijk werker een kind helpt, is het moeilijk vast te stellen of dit direct voortkomt uit de gevolgen van Corona of een andere aanleiding heeft. Uit analyse blijkt dat ongeveer 25% van ons totale bereik voortkomt uit de extra NPO-opdrachten, wat de impact van deze aanvullende middelen benadrukt.

Vanaf eind 2024 kunnen we met de aanvullende opdracht ‘Jongerenwerk aan de winkel’, nog gerichter inspelen op de ondersteuningsbehoefte van jongeren. Hiermee wordt het jongerenwerk in enkele gebieden meerjarig georganiseerd. Hierdoor krijgen jongeren de begeleiding die zij nodig hebben voor een stabiele ontwikkeling naar volwassenheid en actief burgerschap. Dit draagt direct bij aan de gemeentelijke opgave ‘Erbij horen en meedoen in Emmen’. Door deze inzet creëren we niet alleen meer kansen voor jongeren, maar verkleinen we ook de risico’s op verdere problemen zoals schooluitval, werkloosheid of sociaal isolement.

Ondersteuning SMW en JMW 
In 2024 hebben we via schoolmaatschappelijk werk (SMW) en jeugdmaatschappelijk werk (JMW) 1.152 inwoners en gezinnen ondersteund. Het bereik op deze opgave is lager dan gepland, wat mede te verklaren is door ziekteverzuim en een andere manier van registreren van zorgleerlingen in netwerkoverleggen.

Onze ondersteuning is gericht op het bieden van hulp bij opvoedvragen en het versterken van gezinnen, passend bij wat nodig is in hun specifieke situatie. We werken vanuit principes als normaliseren, vertragen en verdragen en kijken naar het hele systeem rondom het kind. Dit helpt ouders en kinderen om beter om te gaan met uitdagingen en draagt eraan bij dat zwaardere zorg alleen wordt ingezet wanneer dit noodzakelijk is.

Naast individuele ondersteuning boden we diverse trainingen aan, om de sociale vaardigheden en weerbaarheid van kinderen en jongeren te versterken. Voorbeelden hiervan zijn ZOO-vaardig, Bikkeltraining, VO doe je zo en weerbaarheidstrainingen.
Daarnaast organiseerden we KIES-trainingen voor kinderen in echtscheidingssituaties. Tijdens deze trainingen krijgen kinderen de ruimte om over de scheiding te praten en elkaar te ondersteunen, bijvoorbeeld met tips als: "Het is niet jouw schuld dat je ouders gescheiden zijn."  De impact hiervan is merkbaar: kinderen geven aan dat ze zich gesteund voelen door de groep en beter met de scheiding kunnen omgaan. Ouders geven aan dat hun kinderen opener zijn en beter in hun vel zitten.

In 2024 hebben wij 92 inwoners en gezinnen ondersteund via Voor Sam&Zo, zowel vanuit de basis- als aanvullende opdrachten. Aangezien Voor Sam&Zo zowel vanuit basis- als aanvullende opdrachten wordt gefinancierd, verloopt de verantwoording via verschillende (tijd)lijnen. Om het totale bereik inzichtelijk te maken, is ervoor gekozen om het bereik inclusief aanvullende opdrachten te presenteren.
Voor Sam&Zo biedt geïntegreerde en laagdrempelige ondersteuning op scholen voor kinderen en gezinnen. Het doel is de kansengelijkheid te bevorderen, onderwijsachterstanden te voorkomen en optimale ontwikkelingskansen te creëren. Door vroegtijdige hulp te bieden vanuit een gedeelde pedagogische visie, worden opvoedsituaties genormaliseerd en problemen in een vroeg stadium aangepakt. Dit draagt bij aan het voorkomen van zwaardere zorgtrajecten en vermindert de behoefte aan geïndiceerde zorg binnen het hele gezin.

In 2024 is de naam 'Voor Sam&Zo' gelanceerd voor de interventie die voorheen bekend stond als 'integrated care'. 'Voor Sam&Zo' weerspiegelt de gezamenlijke inspanning om kinderen en gezinnen te ondersteunen. Het woord 'Voor' legt de nadruk op preventie en welzijn, terwijl 'Sam' staat voor elk kind in de gemeenschap, ongeacht achtergrond of situatie. Het '&Zo' verwijst naar de vele samenwerkingspartners die bijdragen aan het versterken van het netwerk rondom het kind. We zien dat de benadering van Voor Sam&Zo steeds breder wordt omarmd door partners. Het uitgangspunt is dat Voor Sam&Zo in de toekomst beschikbaar is voor alle jeugdigen en gezinnen in Emmen. In het schooljaar 2023-2024 is het initiatief gestart in Emmermeer en in 2024 is de doelgroep uitgebreid naar kinderen van 0-4 jaar.

Onderstaande casus illustreert de impact van Voor Sam&Zo.

In 2024 hebben 379 jongeren deelgenomen aan activiteiten georganiseerd door Movements. Movements biedt jongeren tussen de 17 en 27 jaar met een afstand tot de samenleving, een toekomstperspectief door middel van een integrale activeringsaanpak. Deze aanpak omvat persoonlijke coaching en een wekelijkse programma, bestaande uit verschillende (vaak door jongeren zelf bedachte) activiteiten, zoals het creatief atelier, spelletjesmiddagen en bootcamps.
Movements ondersteunt deze jongeren bij het herstellen van de regie over hun leefsituatie en het hervinden van een actieve rol in de samenleving. Ongeveer 60% van de jongeren die een individueel traject doorloopt, wordt weer actief betrokken in de vorm van een werkplaats, vrijetijdsbesteding of het volgen van een opleiding. Dit bevordert niet alleen hun zelfredzaamheid, maar voorkomt bij veel jongeren ook de noodzaak voor zwaardere zorg. Door jongeren te helpen hun eigen kracht te ontdekken en te benutten, zorgen we voor duurzame veranderingen in hun leven en vergroten we hun kansen op een positieve toekomst.

In 2024 hebben we 3.448 jongeren bereikt met activiteiten voor en door jongeren. Het jongerenwerk helpt jongeren zich weer actief betrokken te voelen bij de samenleving en ondersteunt hen bij het opbouwen van een sterker sociaal netwerk. Dit draagt bij aan hun welzijn en vermindert de kans op sociaal isolement of problematisch gedrag. Het bereik in 2024 is hoger dan gepland, maar een hoog bereik is op zichzelf niet voldoende. We merken dat we in 2024 onvoldoende capaciteit hadden om in alle gebieden de basisdienstverlening te waarborgen, wat ook wordt bevestigd door netwerkpartners zoals de politie. Uit ervaring weten we dat vroegtijdig signaleren, actie ondernemen en betrokken blijven, veel grotere problemen op langere termijn kan voorkomen.
Met de toekenning van de aanvullende opdracht ‘Jongerenwerk aan de winkel’ kunnen we het jongerenwerk in een aantal gebieden meerjarig versterken. Hierdoor kunnen we jongeren beter ondersteunen en tijdig ingrijpen. Dit komt niet alleen hun persoonlijke ontwikkeling ten goede, maar verbetert ook de leefbaarheid in de wijken.

In 2024 hebben wij 35 ‘Moeders van Emmen’ ondersteund en begeleid, zowel vanuit de basisopdracht als de aanvullende opdracht. Moeders van Emmen richt zich op een goede start voor zowel moeder als kind in de eerste 1.000 dagen van het kind. Dit omvat een gezonde zwangerschap, een veilige kraamperiode en een goede start voor kinderen in kwetsbare gezinnen. Door vroege ondersteuning versterken we de zelfredzaamheid van moeders in de opvoeding, waardoor zij beter in staat zijn om zelfstandig een stabiele thuissituatie te creëren. Dit voorkomt op langere termijn de behoefte aan zwaardere zorg en draagt bij aan een gezondere, kansrijkere toekomst voor zowel moeder als kind.

Vrijwilligers Informatie Punt (VIP!)
Bij het VIP! kunnen inwoners en organisaties terecht als ze op zoek zijn naar vrijwilligers(werk) of vragen hebben over vrijwilligerswerk. Daarnaast geeft het VIP! informatie en advies over vrijwilligerswerk aan organisaties die (willen) werken met vrijwilligers. Ook organiseert het VIP! grotere acties om inzicht te geven in de mogelijkheden van vrijwilligerswerk. Het bereik van het VIP! in 2024 was 10.488, waarvan 539 individuele matches naar vrijwilligerswerk. Verder waren er collectieve matches, waaronder pannenkoekendag en de kerstactie. 

Tegenprestatie
Wanneer het inwoners met een bijstandsuitkering niet lukt om zelfstandig vrijwilligerswerk te vinden en dit wel moet vanwege de tegenprestatie die gemeente Emmen vraagt, dan helpt Sociaal Werk Sedna bij het vinden van en bemiddelen naar vrijwilligerswerk.

Maatjes
In het afgelopen jaar hebben we gezien dat het aantal vragen naar vrijwilligers die 1 op 1 ondersteuning willen bieden aan individuele inwoners met een lichte ondersteuningsbehoefte, door ons “maatjes” genoemd, is toegenomen.

VIP! school
In 2023 hebben 125 vrijwilligers deelgenomen aan de VIP!-school, georganiseerd vanuit VIP!. De VIP!-school is een vrijwilligersschool met workshops, cursussen en trainingen voor en door vrijwilligers. Ook vrijwilligers van externe organisaties kunnen meedoen aan het aanbod van de VIP!-school. Instanties kunnen hun aanbod op het gebied van vrijwilligersscholing ook aanbieden via de VIP!-school.

In 2024 hebben wij 1.269 mantelzorgers bereikt middels collectieve activiteiten, om overbelasting te voorkomen en een gezonde balans te vinden tussen draaglast en draagkracht. Mantelzorgers kunnen meedoen aan activiteiten die georganiseerd worden. Dit zorgt voor ontspanning en ontlasting.
Door Sedna wordt ook ondersteuning gegeven aan de Contactpunten Mantelzorg (CPM) en de werkgroep Jonge Mantelzorgers. Zij geven ons terug tevreden te zijn over de geboden ondersteuning. Het kunnen afstemmen en contact leggen binnen Sedna wordt als positief ervaren. 

In 2024 heeft Sociaal Werk Sedna ondersteuning geboden aan 6.014 inwoners bij de organisatie van collectieve activiteiten. Het geplande bereik van 1.300 in 2024 wordt ruim overschreden. Ons bereik bestaat uit de volgende ondersteuning:

• 618 inwoners kregen ondersteuning in hun vrijwillige rol, waardoor zij individuele inwoners effectief konden helpen. Dit betrof initiatieven zoals Buurtbemiddeling, Mentor & Maatje, de formulierenbrigade, de tolkenpoule en seniorenbezoekers.
• 1.959 deelnames aan collectieve activiteiten gericht op uiteenlopende doelgroepen. Deze activiteiten ontstonden op basis van signalen uit de gemeenschap en sloten aan op de behoeften van inwoners.
• 3.437 inwoners en organisaties kregen ondersteuning bij het opzetten van activiteiten. Deze ondersteuning is vaak tijdelijk en gericht op het stimuleren van zelfstandige initiatieven.

Een concreet voorbeeld van onze ondersteuning is de wandelavond in Emmen Centrum en Emmermeer, speciaal georganiseerd voor inwoners die eenzaamheid ervaren. Deelnemers geven aan enthousiast te zijn over de activiteit: er zijn nieuwe vriendschappen ontstaan en meerdere wandelaars hebben zich zelfs aangemeld als vrijwilliger. Inmiddels is de activiteit goed ingebed waardoor onze ondersteuning niet meer nodig is.

Een ander voorbeeld zijn onze huiskamers die ontstaan zijn op basis van signalen uit de gemeenschap. Deze huiskamers spelen een belangrijke rol in het versterken van de onderlinge verbondenheid en het verminderen van eenzaamheid. Hieronder is meer te lezen over de huiskamers en de impact hiervan op inwoners. 

Het gerealiseerde bereik binnen deze opgave ligt aanzienlijk onder het geplande bereik . Dit was in 2022 en 202 ook het geval. Ten opzichte van het bereik in 2023 zien we wel een stijging van 23%  in 2024. Verklaring hiervoor is dat we vanaf 2024 gekozen hebben om de training 'signaleren van huiselijk geweld' breder aan te bieden dan alleen op sportverenigingen. 

In 2024 hebben we 40 inwoners ondersteund met psychosociale begeleiding in het kader van huisverboden. Hierbij bieden wij nazorg aan slachtoffers om herhaling van geweld te voorkomen en ondersteunen we de achterblijvers tijdens een huisverbod. De verwijzingen hiervoor komen via Veilig Thuis Drenthe (VTD).

Daarnaast hebben onze maatschappelijk werkers drie nazorgtrajecten opgezet, gericht op het bieden van toekomstperspectief voor betrokkenen na huiselijk geweld. Deze trajecten zijn bedoeld om terugval in de problematische situatie te voorkomen en de zelfredzaamheid van inwoners te vergroten. De ondersteuning draagt bij aan het herstellen van veiligheid en stabiliteit en helpt betrokkenen om een nieuw begin te maken.

Het genoemde aantal heeft uitsluitend betrekking op inwoners die ondersteuning hebben ontvangen na een huisverbod. In werkelijkheid ondersteunen wij veel meer inwoners bij of na huiselijk geweld. Dit thema loopt door al onze maatschappelijke opgaven heen. Inwoners benaderen ons vaak met een andere hulpvraag, maar tijdens gesprekken blijkt huiselijk geweld of de gevolgen ervan een onderliggende factor te zijn.

Bij Sociaal Werk Sedna is een ervaringsdeskundige in dienst, die zich richt op het ontwikkelen van een aanpak gericht op voorlichting en preventie. De ervaringsdekundige kan mee naar gesprekken om vanuit haar deskundigheid aan te sluiten bij de ondersteuning.

In 2024 hebben 58 deelnemers de training ‘Signaleren van huiselijk geweld’ gevolgd. Dit is lager dan het geplande bereik van 300. Na een evaluatie van de werkwijze en inzet van de training in 2023, hebben we ervoor gekozen om de focus te verbreden en meer doelgroepen te bereiken, in plaats van ons uitsluitend op sportclubs te richten. Dankzij deze aangepaste aanpak is het bereik met 41% gestegen ten opzichte van 2023.
De nieuwe opzet vraagt om tijd en geduld. We blijven werken aan het vergroten van de impact en het versterken van de capaciteit om huiselijk geweld effectief te signaleren.

In 2024 heeft ons buurtmaatschappelijk werk aan 509 inwoners individuele en collectieve ondersteuning geboden, om de zelfredzaamheid op verschillende levensdomeinen te versterken. Voorbeelden hiervan zijn geestelijke gezondheid, huiselijke relaties, financiën, huisvesting en het sociale netwerk. De er-op-af teams hebben in 2024 aan 27 inwoners ondersteuning geboden. Via Welzijn op Recept hebben we in 2024 8 inwoners ondersteund. 

Om de impact van deze geboden ondersteuning te illustreren, volgt hieronder een toelichting op de SOVA-training en twee casussen vanuit het buurtwerk.

In 2024 hebben de buurtwerkers van Sociaal Werk Sedna 868 keer ondersteuning geboden bij het oplossen van leefbaarheidsvraagstukken. In samenwerking met het sociaal team in het gebied, waaronder de gebiedsadviseurs van de gemeente, worden de signalen besproken en vertaald naar concrete acties.

Vanuit het Optimaal Leven team in Emmen Oost wordt ondersteuning geboden aan 40 inwoners met Ernstige Psychiatrische Aandoeningen in 2024. Sociaal Werk Sedna is hierbij betrokken. Onze sociaal werker heeft haar eigen caseload en zij kijkt met bewoners naar mogelijkheden om mee te doen in de wijk. Hierbij kijkt ze naar het netwerk en de informele steunstructuren van de wijk. Waar mogelijk wordt de inwoner toegeleid naar een zinvolle dagbesteding, vrijwilligerswerk of betaald werk.