01 Sociaal Werk Sedna in beeld

Onze buurtwerkers Peter Roelofs (De Monden) en Ginie de Vries (De Blokken) delen graag hun ervaringen over de huiskamers en wat de huiskamers betekenen voor inwoners van Emmen. 

De Huiskamers in De Monden
Peter vertelt over de vijf huiskamers in De Monden in Nieuw-Weerdinge, Roswinkel, Foxel, Emmer-Compascuum en Emmererfscheidenveen. De laatste huiskamer loopt zonder onze ondersteuning. De overige huiskamers worden ondersteund door Sedna in samenwerking met Dokter Schoonmaak. Deze ontmoetingsplekken zijn ontstaan uit signalen van eenzaamheid, het ontbreken van een sociaal netwerk en de vraag om ondersteuning bij bijvoorbeeld het invullen van formulieren.

"De huiskamers bieden meer dan alleen een plek om koffie te drinken," legt Peter uit.“In Nieuw-Weerdinge bijvoorbeeld, komen 10 tot 16 mensen wekelijks bijeen, met een totaal bereik van 20 tot 30 mensen. Het is echt een plek waar mensen naar uitkijken – sommigen zitten de hele week te wachten tot het donderdag is.” De huiskamers zijn voor iedereen toegankelijk en worden bezocht door mensen van verschillende leeftijden en achtergronden. Met name door mensen met een kleinere sociale kring, zoals ouderen, statushouders en alleenstaande ouders.

"Elke huiskamer heeft zijn eigen dynamiek," vertelt Peter. "In sommige dorpen ligt de nadruk op voorlichting, in andere wordt er juist veel ontspanning gezocht door spelletjes zoals bingo. Maar het belangrijkste is dat mensen elkaar daar ontmoeten en zich meer verbonden voelen met anderen."

Een goed voorbeeld van de impact van de huiskamers is het verhaal van Piet. Piet leeft teruggetrokken en heeft buiten zijn zieke broer in Duitsland geen sociaal netwerk. Toen hij twee weken niet in de huiskamer verscheen, besloot een vrijwilliger poolshoogte te nemen. Piet werd thuis in een zorgwekkend toestand aangetroffen.
Er werd direct zorg geregeld om hem fysiek weer op de been te helpen. Daarnaast ontstond er vanuit de huiskamer een netwerk van ondersteuning. Zo wordt er wekelijks koffie met hem gedronken, brengen mensen hem eten, helpen ze hem met boodschappen gaat er iemand mee met Piet naar de voedselbank.
Dit laat zien hoe waardevol de huiskamers zijn: ze zijn veel meer dan alleen een ontmoetingsplek. Ook buiten de huiskamers staan mensen voor elkaar klaar en wordt hulp geboden aan wie dat nodig heeft.

De naam Piet is gefingeerd.

De Huiskamers in De Blokken
Ginie werkt in de De Blokken, waar vijf huiskamers actief zijn: in Weiteveen, Nieuw-Schoonebeek, Barger-Compascuum, Klazienaveen en Zwartemeer. "In Barger-Compascuum bestaat de groep uit een vaste kern van 20 tot 30 deelnemers, voornamelijk vrouwen van 60+, maar we zien ook statushouders en jongere mannen," vertelt Ginie." De meeste mensen zijn breed geïnteresseerd en komen voor allerlei activiteiten: van voorlichting door de buurtsportcoach of de brandweer tot een workshop over ChatGPT.”

De huiskamers spelen ook een rol in het helpen van mensen die in de regio nauwelijks een sociaal netwerk hebben opgebouwd. Dit geldt bijvoorbeeld voor mensen die vanuit het Westen naar Emmen zijn verhuisd. "Ze komen hier voor de ruimte en rust, maar als een partner ziek wordt of ze alleen achterblijven in een groot huis, blijkt er vaak een grote behoefte aan sociaal contact en ondersteuning."

De huiskamers bieden hen een plek om sociale contacten te leggen en een netwerk op te bouwen. Het is een laagdrempelige manier voor nieuwe en bestaande inwoners om elkaar te ontmoeten en beter te leren kennen.

Ginie benadrukt hoe belangrijk het is om vertrouwen op te bouwen bij de bezoekers van de huiskamers. “Je moet laten zien dat je blijft,” zegt ze. “In het verleden werd er vaak gewerkt met projectfinanciering: er werd iets opgezet en na verloop van tijd weer afgebouwd, met het idee dat buurtbewoners het zelf konden organiseren." In de praktijk blijkt dat echter niet altijd te werken. Dat heeft volgens Ginie deels te maken met de lokale cultuur. “Hier steken mensen niet zo snel hun kop boven het maaiveld uit. Het moet mensen verteld worden dat ze iets mogen organiseren. De rol van de buurtwerker is dan ook op de voorgrond klein, maar in de achtergrond juist heel groot en nodig.” Ook de manier waarop mensen waardering uitspreken voor de huiskamers past bij de regio. “Een Veen Drenth zal niet snel zeggen dat ze iets fantastisch vinden,” zegt Ginie. “Maar als mensen week na week blijven komen en de huiskamer aanraden aan anderen, dan weet je dat het gewaardeerd wordt.”

Peter en Ginie zijn het erover eens over wat hen energie geeft: het ontwikkelen van mooie initiatieven en het zien genieten van mensen. “Het gaat niet altijd om hoeveel mensen er komen,” zegt Ginie. “Juist de individuele verhalen die mensen met ons en elkaar delen, of een schaterlach die door de ruimte klinkt – dát is waar je het voor doet.”

Twee keer per jaar organiseert Sociaal Werk Sedna een sociale vaardigheidstraining (SOVA-training) voor mensen die moeite hebben om voor zichzelf op te komen. Inwoners kunnen zichzelf aanmelden voor de training, maar worden ook vaak doorverwezen door huisartsen, praktijkondersteuners of tweedelijns zorginstellingen die ambulante begeleiding bieden, zoals Cosis.

Deelnemers aan de SOVA-training geven aan dat ze graag steviger in hun schoenen willen staan, zich meer op hun gemak willen voelen in groepssituaties, negatieve gedachten willen omzetten in positieve en beter hun grenzen willen aangeven.

De training wordt gegeven in een groep van ongeveer twaalf deelnemers. De trainer, een maatschappelijk werker bij Sedna, benadrukt de meerwaarde van de groepsdynamiek: "Er zit veel meerwaarde in de groep. Mensen ontdekken dat ze niet de enige zijn en dat iedereen wel eens met bepaalde problemen worstelt. Dit werkt normaliserend. Er is veel herkenning onderling en de erkenning die mensen van de hele groep krijgen, is heel waardevol."

De rol van de maatschappelijk werker tijdens de SOVA-training is niet alleen het overbrengen van kennis, maar ook het goed luisteren naar de persoonlijke worstelingen van de deelnemers. Deze inzichten worden vervolgens gebruikt om, op basis van de individuele hulpvragen, thema’s te bespreken die herkenbaar zijn voor de groep. Dit zorgt ervoor dat deelnemers van elkaar kunnen leren en elkaar ondersteunen.

Deelnemers geven het volgende terug over de training:

• "Ik kan mijzelf meer openstellen naar anderen"
• "Ik heb handvatten gekregen voor de rest van mijn leven"
• "De betrokkenheid naar elkaar was heel waardevol"
• "Ik voel mij begrepen"
• "Ik heb geleerd om meer ruimte voor mezelf te durven innemen"

Deze training laat zien hoe mensen door middel van herkenning, steun en praktische vaardigheden weer steviger in hun schoenen komen te staan. Dankzij de begeleiding van Sedna:
• Ervaren deelnemers meer zelfvertrouwen en sociale weerbaarheid.
• Krijgen zij tools aangereikt om negatieve gedachten om te buigen naar positieve.
• Kunnen ze hun grenzen beter aangeven en voelen ze zich sterker in groepssituaties.
• Blijven sommigen onderling contact houden, wat een langdurige sociale ondersteuning biedt.

Door een veilige en ondersteunende groepsomgeving te creëren, draagt Sedna bij aan de persoonlijke groei van deelnemers en helpt hen om duurzame veranderingen door te voeren in hun dagelijks leven.

Hennie* wordt door haar POH-GGZ doorverwezen naar Sedna met de vraag of er een maatje voor haar gevonden kan worden. Enkele maanden geleden heeft ze haar man verloren, tijdens de coronaperiode. Het echtpaar deed alles samen en had nauwelijks vrienden. Haar enige dochter woont ver weg, wat het gemis en de eenzaamheid nog groter maakt.

Een buurtwerker bij Sedna vertelt:
"Wanneer ik bij Hennie langskom voor een intakegesprek, tref ik een zeer ongelukkige vrouw. Ze zit nog midden in haar rouwproces, mist haar man enorm en voelt zich eenzaam. Hoewel ze hulp kreeg van de POH-GGZ, voelde die niet passend. Ze had slechts een boek over rouwverwerking meegekregen en besloot de begeleiding te stoppen. Tijdens ons gesprek deed Hennie haar verhaal en gaf ze aan dat ze zelfs een afspraak bij de huisarts had gehad om haar suïcidale gedachten te bespreken. Toch merkte ik dat ze, ondanks deze gevoelens, ook de wens had om weer gelukkig te worden. 
Door haar zonder oordeel de ruimte te geven om haar gevoelens te uiten, voelt ze zich serieus genomen en gesteund. Dit geeft haar het gevoel dat ze er niet alleen voor staat. Ik laat haar ontdekken dat er nog mogelijkheden zijn om haar situatie te veranderen, wat haar een gevoel van controle teruggeeft.
Ik vraag haar of ze openstaat om nieuwe mensen te ontmoeten. Gelukkig staat ze hiervoor open. We besluiten om samen een keer naar de koffiemiddag in de Meerstede te gaan. De drempel om alleen te gaan is te hoog, dus ik ga met haar mee. Ze vond het daar erg fijn en voelde zich meteen wat beter. Na die eerste kennismaking durft ze zelf naar de koffiemiddagen te gaan.
Langzaamaan vindt ze haar weg terug. Ze bouwt nieuwe sociale contacten op en bloeit op. Inmiddels is ze zelfs vrijwilliger geworden bij de koffiemiddagen en zet ze zich in om eenzame ouderen te bezoeken. Ze heeft een nieuw sociaal leven opgebouwd en vertelt me dat ze zich weer gelukkig voelt.

Deze casus laat zien hoe iemand met kleine stappen en gerichte steun weer grip op het leven kan krijgen en zelf een positieve draai kan geven aan haar eigen situatie. Dankzij de begeleiding van Sedna:

• Voelde Hennie zich gehoord en gesteund, wat haar hielp om haar verdriet een plek te geven.
• Werd ze gestimuleerd om sociale contacten op te bouwen, waardoor haar eenzaamheid verminderde.
• Ontdekte ze nieuwe mogelijkheden en kreeg ze weer vertrouwen in haar eigen kracht.
• Ging ze van een geïsoleerde situatie naar een actieve rol als vrijwilliger, waarmee ze niet alleen haar eigen leven verrijkte, maar ook dat van anderen.
• Werd intensievere zorg voorkomen door tijdige en passende ondersteuning.

*Hennie is een gefingeerde naam

Jantina* wordt door haar Praktijkondersteuner Huisartsenzorg Geestelijke Gezondheidszorg (POH-GGZ) doorverwezen naar Sociaal Werk Sedna om te onderzoeken of er een vrijwilliger beschikbaar is die haar kan ondersteunen. Ze heeft een jaar geleden haar man verloren en voelt zich sindsdien eenzaam. Het contact met haar dochter verloopt moeizaam, omdat haar dochter vooral contact zoekt om financiële redenen. Hoewel Jantina al onder behandeling staat bij de POH-GGZ, voelt ze dat ze extra hulp nodig heeft.

Een buurtwerker bij Sedna vertelt:
"Ik ga bij Jantina langs voor een intakegesprek om haar situatie in kaart te brengen. Tijdens ons gesprek vertelt ze dat haar schoonzoon iedere avond bij haar langskomt, omdat ze niet alleen wil zijn. Daarvoor betaalt ze hem. Ze vraagt of ik een vrijwilliger voor haar kan vinden die dagelijks bij haar langs kan komen of misschien zelfs bij haar wil wonen. Ik leg uit dat dit helaas niet mogelijk is, maar stel voor om samen naar andere oplossingen te kijken.
In de daaropvolgende gesprekken luister ik veel, toon empathie en respect voor haar situatie. Dit helpt mij om haar behoeften en uitdagingen beter te begrijpen en versterkt het vertrouwen tussen ons. We brengen ook haar sociale netwerk in kaart met behulp van de netwerkcirkel van Lensink. Zo ontdekt Jantina dat ze eigenlijk veel meer contacten heeft dan ze zelf dacht: ze staat goed in contact met haar buren, heeft vrienden en kleinkinderen. Dit inzicht geeft haar een nieuwe kijk op haar situatie. We bespreken hoe ze, door kleine stappen te zetten, zelf initiatief kan nemen om contact te leggen met haar netwerk en dat het helemaal oké is om hulp van anderen te vragen.
Geleidelijk begint Jantina haar sociale netwerk te benutten. Ze gaat activiteiten ondernemen met haar buren, zoals samen koken en eten, een terras bezoeken en uitgaan met vrienden en kennissen. Haar afhankelijkheid van betaalde gezelschap neemt af en haar schoonzoon komt steeds minder vaak langs tegen betaling, omdat ze erin slaagt haar eenzaamheid zelf te doorbreken.
Tijdens haar gesprekken bij de POH-GGZ geeft Jantina aan dat ze zich meer gesteund voelt dan ze aanvankelijk dacht. Ze besluit de begeleiding bij de POH-GGZ af te sluiten, omdat ze zich steeds beter voelt en het gevoel heeft dat ze de ondersteuning niet meer nodig heeft. Haar zelfvertrouwen is gegroeid en ze ervaart weer grip op haar leven.
Na een aantal afspraken vertelt ze me dat ze zich zo goed voelt dat ze geen hulp meer nodig heeft. Ze heeft een nieuw leven opgebouwd en is gelukkiger dan ooit.”

Deze casus laat zien hoe iemand, door nieuwe inzichten over haar netwerk en praktische adviezen over het benutten ervan, weer de regie over haar eigen leven terug kan krijgen. Dankzij de begeleiding van Sedna:
• Ging Jantina van afhankelijkheid van betaalde gezelschap naar zelfstandig contact leggen en onderhouden.
• Ontdekte ze de steun die al aanwezig was in haar leven en leerde ze hierop vertrouwen.
• Kreeg ze genoeg zelfvertrouwen om professionele zorg en ondersteuning af te bouwen en zelfstandig haar leven vorm te geven.

*Jantina is een gefingeerde naam.