03 Meedoen in de samenleving

Binnen het thema Meedoen in de samenleving zetten wij ons op verschillende manieren in om inwoners te ondersteunen en te activeren, zodat zij volwaardig kunnen deelnemen aan de maatschappij en hun sociale netwerk kunnen versterken. Hieronder benoemen we kort alle (individuele) onderdelen die in het uitvoeringsplan staan bij het thema Meedoen in de samenleving, enkele onderdelen lichten we vervolgens uitgebreid toe. 

1. Algemeen maatschappelijk werk
Zie thema gezondheid.

2. Maatschappelijke ondersteuning bij beginnende dementie
Wij bieden zo vroeg mogelijk ondersteuning aan mensen met beginnende dementie. Dit helpt hen om langer zelfstandig thuis te blijven wonen en actief te blijven in de samenleving. Onze buurtwerkers signaleren in de wijk inwoners met (beginnende) dementie, of het netwerk van deze inwoners zoekt rechtstreeks ondersteuning bij ons. We werken hiervoor nauw samen binnen onze organisatie en dragen bij aan het versterken van het lokale netwerk, zodat inwoners laagdrempelig met vragen bij ons terechtkunnen. Daarnaast onderhouden we goede contacten met casemanagers dementie voor de juiste ondersteuning en afstemming, en met andere ketenpartners om de dementiezorg toegankelijk en effectief te houden.

3. Individuele ondersteuning door buurtwerkers
Onze buurtwerkers bieden inwoners persoonlijke ondersteuning door hen te begeleiden bij dagelijkse uitdagingen en het versterken van hun sociale contacten in de buurt. Zij zijn het aanspreekpunt voor inwoners en verbinden hen met passende hulp en activiteiten in de wijk. 

4. Begeleiden naar sport, cultuur, vrijwilligerswerk en voorzieningen
Vanuit individuele contacten leiden wij inwoners door naar de vele mogelijkheden die Oldambt biedt op het gebied van sport, cultuur, algemene voorzieningen en vrijwilligerswerk. Zo stimuleren wij hun actieve deelname aan de samenleving en versterken wij hun sociale netwerk.

5. Mantelzorgondersteuning
We bieden mantelzorgers informatie, advies en praktische begeleiding. We luisteren naar hun zorgen, ondersteunen hen bij het combineren van zorgtaken met het dagelijks leven en verwijzen waar nodig door naar passende voorzieningen of respijtzorg om overbelasting te voorkomen.

6. Maatschappelijke begeleiding statushouders
Bij de overgang van het AZC naar een woning bieden wij praktische ondersteuning, zoals hulp bij woninginrichting en maatschappelijke begeleiding. Onze focus ligt op het vergroten van de zelfredzaamheid en het sociale netwerk van statushouders, en het stimuleren van hun deelname aan school, werk en samenleving. Voor nieuwkomers hebben er in de eerste helft van 2025 91 maatschappelijke begeleidingstrajecten plaatsgevonden. Hiervan zijn er 20 trajecten in de eerste helft van dit jaar gestart. De meest voorkomende hulpvragen gingen over ZRM domeinen huisvesting (91 keer), gevolgd door financiën (34 keer) en maatschappelijke participatie (30 keer). Bij een traject kunnen meerdere ZRM-hoofddomeinen worden gekozen. Deze aantallen zijn nagenoeg vergelijkbaar met eerdere jaren. Bij de begeleiding van statushouders hebben we het afgelopen half jaar, samen met de gemeenteregisseurs, een start gemaakt met een kwaliteitsslag. Hierdoor gaan we meer planmatig werken en onderzoeken we steeds wat nieuwkomers nodig hebben om na afloop van het traject zelfstandig hun weg te vinden. In het komende half jaar willen wij deze kwaliteitsslag verder ontwikkelen en afronden.

7. Vrijwilligerswerk en participatie
Wij zijn altijd actief op zoek naar inwoners die iets voor een ander willen betekenen. Via het Vrijwilligers Informatiepunt (VIP!) bieden wij informatie en advies over vrijwilligerswerk. Met behulp van de VIP!-website maken wij matches tussen vrijwilligers en organisaties. Daarnaast koppelen wij inwoners vanuit onder andere individuele trajecten, zoals Welzijn op Recept, aan vrijwilligerswerk, met als doel hun sociale betrokkenheid te vergroten en hun netwerk en zelfvertrouwen te versterken. 

8. Onafhankelijke cliëntondersteuning (OCO)
Onze onafhankelijke cliëntondersteuning is er voor alle inwoners met vragen over zelfstandig leven, zorg en ondersteuning, participatie, wonen, onderwijs, werk en inkomen. Wij bieden ondersteuning die altijd het belang van de inwoner centraal stelt en helpen hen om hun weg te vinden in het aanbod van zorg en ondersteuning. Hieronder lichten wij de OCO verder toe.

De belangrijkste ZRM-domeinen het thema Meedoen in de samenleving zijn huisvesting, financiën en geestelijke gezondheid.

In de eerste helft van 2025 hebben we 89 inwoners via OCO ondersteund, waarvan 63 in nieuwe trajecten. De vragen waren divers, waarbij een groot deel van de inzet gericht was op het ondersteunen bij complexe situaties, zoals het onderzoeken en aanvragen van Wlz-trajecten. De aanmeldingen kwamen vanuit verschillende kanalen, waaronder medisch maatschappelijk werk, Wmo-consulenten, Afeer en inkomensconsulenten van de gemeente.

Het komende half jaar wordt er extra ingezet op de combi cliëntondersteuning en maatschappelijk werk. Er is ruimte om actief contact te leggen met ketenpartners en zorgaanbieders, om mee te denken en gerichter door te verwijzen naar passende zorg. Ook is er extra aandacht voor scholing en inhoudelijke verdieping.

Vanuit de OCO zien we een aantal knelpunten die ons opvallen:

• Geïndiceerd vervoer naar dagbesteding (Wmo): Gecontracteerde vervoerders lukt het regelmatig niet om vervoer te organiseren, waardoor mensen met een geldige indicatie geen gebruik kunnen maken van hun dagbesteding. Dit leidt tot zorgmijding en overbelasting van mantelzorgers. Dit knelpunt is gemeld bij de gemeente. 
• PGB-aanvragen via de zorgverzekeringswet: Aanvragen verlopen moeizamer, onder andere doordat verpleegkundigen bij lokale thuiszorgaanbieders deze aanvragen niet meer oppakken vanwege de hoge werkdruk. Dit knelpunt is gemeld bij zorgverzekeraars.

Deze signalen onderstrepen het belang van tijdige, passende ondersteuning en samenwerking met partners, en worden daarom vanuit onze signaalfunctie gedeeld met de gemeente en andere partners.

De belangrijkste ZRM-domeinen bij OCO zijn instrumentele ADL, huisvesting en geestelijke gezondheid.

Binnen het thema Meedoen in de samenleving zetten wij ons in om inwoners te ondersteunen en te activeren, zodat zij volwaardig kunnen deelnemen aan de maatschappij en hun sociale netwerk kunnen versterken. Onze inzet varieert van het versterken van vrijwilligerswerk en het begeleiden van nieuwkomers tot het ondersteunen van mantelzorgers en het stimuleren van bewonersinitiatieven. Hiermee bevorderen we ontmoeting, betrokkenheid en zelfredzaamheid in de wijken. Hieronder benoemen we kort alle (collectieve) onderdelen die in het uitvoeringsplan staan bij het thema Meedoen in de samenleving, enkele onderdelen lichten we vervolgens uitgebreid toe. 

1. Het benutten van vrijwilligers in onze organisatie
Vrijwilligers zijn van onschatbare waarde voor het sociaal werk in Oldambt. Bij SWO zetten zo’n 75 vrijwilligers zich in voor uiteenlopende collectieve trajecten, zoals de Thuiskamer en activiteiten in de Boschpoort. Dankzij hun inzet kunnen we meer bewoners bereiken en ons aanbod breed en toegankelijk houden. Voor vrijwilligers zelf biedt het werk structuur, sociale contacten, persoonlijke ontwikkeling en voldoening. Voor sommigen is het een opstap naar werk, voor anderen een manier om actief te blijven.

2. Participatieverklaringstrajecten (PVT)
Het PVT is een verplicht onderdeel van het inburgeringsexamen waarin statushouders kennismaken met belangrijke Nederlandse waarden. Wij organiseren bijeenkomsten waarin deelnemers na afloop de participatieverklaring kunnen ondertekenen. Deelnemers ervaren het PVT als waardevol en leren nieuwe vaardigheden. Daarnaast vervullen de bijeenkomsten een netwerkfunctie, waarbij migranten elkaar ontmoeten, ervaringen delen en zich minder alleen voelen. In 2024 is er een achterstand ontstaan, die wij in 2025 gaan inlopen. In de eerste helft van 2025 hebben negen statushouders deelgenomen aan het PVT.

3. Mantelzorgondersteuning
Onze collectieve inzet voor mantelzorgers bestaat uit het bieden van praktische hulp, informatie en advies, gecombineerd met het organiseren van themabijeenkomsten. Een voorbeeld hiervan is de ‘Mantelzorg & Ontmoetingsavond’, waarin we inhoudelijke onderwerpen bespreken en ruimte bieden voor ontmoeting en herkenning. Deze bijeenkomsten vormen een belangrijke vindplaats voor mantelzorgers en maken doorverwijzing naar passende ondersteuning mogelijk. In totaal hebben 112 inwoners deelgenomen aan deze avonden, waarbij sommige deelnemers meerdere keren aanwezig waren.

4. Buurtwerk en opbouwwerk
Wij werken samen met bewoners en organisaties aan een prettige en leefbare buurt. Het is belangrijk dat inwoners zelf aangeven wat er beter kan. Samen kijken we wat er speelt, welke talenten en ideeën er in de buurt aanwezig zijn en welke organisaties kunnen aansluiten. Wij ondersteunen bewoners bij het opzetten van initiatieven die bijdragen aan leefbaarheid, saamhorigheid en veiligheid. Wij geloven in samenwerken: met bewoners, verenigingen, dorpsbelangen, buurthuizen en maatschappelijke organisaties. Daarbij zoeken we altijd naar talent in de buurt, zodat mensen hun kwaliteiten kunnen inzetten voor elkaar en voor een sterke, verbonden gemeenschap.

5. Stimuleren en ondersteunen van zelforganisatie en buurtinitiatieven
Door het ondersteunen van burgerinitiatieven stimuleren wij bewoners zelf verantwoordelijkheid te nemen voor hun leefomgeving, waardoor betrokkenheid en saamhorigheid toenemen. We helpen ideeën om te zetten in concrete, duurzame projecten die de leefbaarheid en sociale verbinding in de wijk versterken.

Hieronder lichten we enkele collectieve activiteiten toe en geven we een beeld van onze inzet bij het buurt- en opbouwwerk, het ondersteunen van burgerinitiatieven en andere vormen van samenwerking die bijdragen aan een sterke en verbonden gemeenschap.

Onder het motto “Wandelen is gezond en samen wandelen is gezellig!” organiseert Sociaal Werk Oldambt wekelijks de wandelgroep Kuier & Keuvel. Deze wandelingen combineren beweging, ontmoeting én kennismaking met de omgeving. Deelnemers bezoeken bijzondere plekken in de gemeente en maken kennis met lokale (vrijwilligers)organisaties zoals Stichting Landschap Oldambt, IVN, dorpshuizen en het Werkbedrijf.

Doel van Kuier & Keuvel is het bevorderen van positieve gezondheid door beweging, sociale contacten en verbinding met de leefomgeving. De wandelingen zijn laagdrempelig en geschikt voor iedereen – van actieve inwoners tot mensen die net starten met bewegen of nieuwe contacten zoeken. Kuier & Keuvel is ook een passende activiteit binnen het sociaal werk en Welzijn op Recept, omdat het deelnemers helpt een sociaal netwerk op te bouwen en bijdraagt aan een gezondere leefstijl.

In het eerste halfjaar van 2025 namen 685 mensen deel, met soms wel 40 wandelaars per keer. De tulpenwandeling in april trok zelfs 53 deelnemers. De groei laat zien dat er veel behoefte is aan laagdrempelige ontmoeting, zeker onder nieuwkomers en mensen met een klein sociaal netwerk.

Uit gesprekken met deelnemers blijkt dat er veel behoefte is aan het ontmoeten van nieuwe mensen, vooral onder mensen die sociaal geïsoleerd zijn of pas in de gemeente zijn komen wonen. Voor velen is bewegen een uitdaging, terwijl het juist zowel fysiek als mentaal een positief effect heeft. Wandelen is een toegankelijke en voordelige manier om letterlijk en figuurlijk in beweging te komen en op een laagdrempelige manier contact te leggen. Hierdoor draagt Kuier & Keuvel bij aan een groter sociaal netwerk, een beter mentaal welbevinden en een gezondere leefstijl.

De toegenomen populariteit brengt ook uitdagingen met zich mee: het vraagt om voldoende aandacht voor deelnemers, begeleiding en een gevarieerd aanbod. Daarom investeren we in het ondersteunen en behouden van vrijwilligers en blijven we zoeken naar spreiding en afwisseling in routes en thema’s. Kuier & Keuvel blijft zo een waardevolle en verbindende activiteit binnen de gemeente Oldambt.

We hebben een (groeiende) thuiskamer in Bad Nieuweschans en zijn in Scheemda een nieuwe thuiskamer aan het ontwikkelen. In Bad Nieuweschans waren er in de eerste helft van 2025 37 bijeenkomsten in de Thuiskamer, waar 426 niet unieke deelnemers aan meededen. Het concept van de Thuiskamer is meer dan alleen een ontmoetingsplek. 

Een belangrijk onderdeel van Meedoen in de samenleving is het opbouwwerk. Binnen Sociaal Werk Oldambt zetten wij ons in voor alle inwoners van de gemeente Oldambt, met als doel het versterken van de sociale samenhang in buurten en wijken.

Dat doen we door bewonersinitiatieven te ondersteunen, samenwerking tussen inwoners en organisaties te stimuleren en maatschappelijke thema’s als inclusie, participatie en leefbaarheid bespreekbaar en zichtbaar te maken.

Concreet betekent dit dat wij bewoners ondersteunen die zelf iets willen betekenen voor hun buurt, maar nog op zoek zijn naar begeleiding, kennis of verbinding met andere betrokkenen. We denken mee, brengen mensen bij elkaar en helpen plannen en ideeën daadwerkelijk van de grond te krijgen. Daarnaast houden we ons actief bezig met thema’s als LHBTIQ+ zichtbaarheid, kunst en cultuur (zoals street-art) en initiatieven die bijdragen aan een leefbare wijk.

Opbouwwerk is een onmisbaar onderdeel van onze integrale werkwijze binnen SWO. Inwoners hebben steeds vaker behoefte aan ondersteuning dichtbij huis. Niet alleen om geholpen te worden, maar ook om zelf in beweging te komen. Door onze zichtbare aanwezigheid in de wijk kunnen wij snel schakelen, signalen oppakken en verbindingen leggen tussen inwoners, organisaties en beleid. Onze kracht ligt in het mogelijk maken van verandering van onderop: met en door bewoners.

In de praktijk zien we dat deze werkwijze niet alleen leidt tot zichtbare initiatieven, maar ook tot meer vertrouwen, eigenaarschap en veerkracht in de wijk. Hieronder benoemen we enkele voorbeeld van het opbouwwerk, de ondersteuning van inwoners initiatieven en de samenwerking met ons netwerk. 

• Platform Bloemenbuurt/Zeeheldenbuurt: Dit platform is opnieuw opgestart in samenwerking met een jongere uit ons netwerk die hielp bij het ontwerpen van een logo en de eerste informatiebrief. Deze brief wordt huis-aan-huis verspreid. Het platform heeft als doel om op te komen voor de leefbaarheid in de wijk – zowel op kleine als grotere thema’s – in samenwerking met de gebiedsregisseur, wijkwethouder en opbouwwerker. We verwachten dat dit platform weer mooie dingen in de wijk tot stand brengt. 

• Noorderplein: Bewoners willen het plein omvormen tot een groene ontmoetingsplek met een pluktuin, speelmogelijkheid en meer biodiversiteit. We ondersteunen dit initiatief bij het opstellen van een projectplan en het leggen van verbindingen. De eerste schets voor de herinrichting ligt er inmiddels.
• Speeltuin Lekstraat: We begeleidden het hele traject van idee tot uitvoering voor de nieuwe speeltuin aan de Lekstraat en ondersteunden inwoners bij het organiseren van een feestelijke opening.
• Bomenbuurt: We ontvingen een aanvraag voor ondersteuning bij het omvormen van een stuk groen. De eerste verbindingen zijn gelegd en we starten binnenkort met het opstellen van een projectplan.
• Dungeons & Dragons (D&D) Event: In samenwerking met lokale partijen ontwikkelen we een creatief evenement waarin het rollenspel van Dungeons en Dragons wordt vertaald naar een toneelvorm.

• Kerngroep OKO: We draaien actief mee in de kerngroep Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO) en helpen bij de doorontwikkeling naar OKO 2.0. De eerste netwerkbijeenkomst heeft plaatsgevonden en vanuit SWO zijn wij vertegenwoordigd in de verschillende werkgroepen: vrije tijd, gezin en onderwijs.
• Broedplaats voor jongeren: In de verkennende fase zitten we aan tafel bij de ontwikkeling van een nieuwe broedplaats, waar jongeren hun talenten, identiteit en persoonlijke proces kunnen vormgeven.