01 Hoofdlijnen beleidskader 'Erbij horen en meedoen in Emmen!'

In het sociaal domein gaat het in de eerste plaats over het ondersteunen van inwoners en het verminderen van hun kwetsbaarheid, maar ook om het voorkomen daarvan. Het sociale domein gaat in essentie over het welzijn van mensen. Dat wordt bepaald door omstandigheden in de leefomgeving, het kunnen voorzien in levensonderhoud, de mate van gezondheid, (gevoel van) veiligheid, ontwikkelingsmogelijkheden en het aangaan van sociale contacten. Het gaat over (het vergroten van) de vitaliteit en veerkracht van inwoners. [1]

In de visie in het beleidskader sociaal domein ‘Erbij horen en meedoen in Emmen!’ staat voorop dat de gemeente om inwoners heen gaat staan als dat nodig is. Dat alle inwoners mee kunnen doen aan het gewone, dagelijkse leven. Er wordt niet zozeer gekeken naar wat iemand heeft, maar naar wat iemand nodig heeft. Daarbij wordt aangesloten bij de talenten en mogelijkheden van het individu, worden belemmeringen waar mogelijk weggenomen en randvoorwaarden geschapen om erbij te horen. Waarbij de inwoner in een kwetsbare situatie prioriteit krijgt en er extra focus is op jeugd. [2]

Daarvoor is nodig:

• Het in stand houden van een goed pakket aan sociale voorzieningen;
• Het bevorderen van gezondheid (door het vergroten van de veerkracht en vitaliteit van onze inwoners);
• Het bevorderen van bestaanszekerheid;
• Het vergroten van de participatie (betaald c.q. vrijwillig werk of zinvolle daginvulling);
• Het voorkomen en opheffen van kansenongelijkheid. [3]

Met als uitgangspunt: zo gewoon mogelijk. Wat kun je als inwoner zelf en wat kan je omgeving voor je doen? Daarna volgt de ondersteuning van de gemeente en (andere) uitvoerende organisaties. [4]

Beweging van zorg naar gezondheid 
De professionele zorg en hulpverlening staat onder grote druk door grote toename van zorgvragen en de (dubbele) vergrijzing. Er is een tekort aan uitvoerende medewerkers in de zorg. Mede daardoor wordt er in toenemende mate een beroep gedaan op de informele zorg en wordt er veel verwacht van zelf- en samenredzaamheid. Deze druk vraagt om een andere kijk op en invulling van zorg en ondersteuning. Namelijk: ervoor zorgen dat het goed gaat met inwoners in plaats van achteraf herstellen als het al misgegaan is. Want: voorkomen is beter dan genezen.

Deze andere kijk geldt zowel op individueel/gezinsniveau als op collectief niveau. Waarbij het gaat om het aanpakken van maatschappelijke oorzaken en oorzaken in de (sociaal-economische) context van inwoners, in plaats van hen te diagnosticeren en ziek te verklaren. Ook het ondersteunen van inwoners om weerbaar te worden tegen ziekmakende factoren, hoort hierbij.

We noemen dit ‘De beweging van zorg naar gezondheid’. Dit komt terug in landelijke akkoorden, zoals het Integrale Zorgakkoord (in Drenthe uitgewerkt in het plan Gezonde Marke), het Woonzorgakkoord, het Gezond en Actief Leven Akkoord en de Hervormingsagenda jeugd.

Deze ‘beweging van zorg naar gezondheid’ sluit aan op de ambities in de opgaven Goedvoelen, Ontwikkelen en Rondkomen in het beleidskader. 

De kern van het beleidskader is omschreven als: ‘Zorgen dat we een gemeenschap zijn met vitale en veerkrachtige inwoners, die zich goed zelf kunnen redden, er voor elkaar zijn en meedoen in Emmen’. Om dit te bereiken moeten de basisvoorwaarden in het bestaan op orde zijn. Kunnen rondkomen, je goed voelen en je kunnen ontwikkelen. [5]

Het vergroten van de veerkracht en vitaliteit van onze inwoners is een rode draad in de opgaven. We zien dit als onze basisopdracht, maar ook preventie is belangrijk.

Werken aan gezondheid is essentieel. Het gedachtengoed van positieve gezondheid omarmen we: het versterken van de vitaliteit en veerkracht en het vermogen van mensen om met fysieke, emotionele en sociale uitdagingen om te gaan. Ieder mens wordt hiermee in zijn of haar leven geconfronteerd. Als mensen hier onvoldoende mee om kunnen gaan, worden ze kwetsbaar. [6]

Het is belangrijk om problemen te voorkomen in plaats van ze achteraf op te lossen. Dit vraagt om een investering in de sociale basis, zodat mensen in het gewone leven, dichtbij huis, onderling, met elkaar, laagdrempelig en vroegtijdig de juiste ondersteuning weten te vinden en benutten. Waarbij het de uitdaging is om met inwoners en partners de omslag van zorg naar gezondheid te maken door:  

• Te voorkomen dat er problemen ontstaan;
• (Mogelijke) problemen zo vroeg mogelijk te signaleren om ze behapbaar te houden;
• Voorkomen dat problemen zich opnieuw voor doen.

In het beleidskader zijn zes leidende principes geformuleerd. Deze principes zijn ons kompas. Ze geven richting aan beleid en uitvoering van de gemeente en partners, evenals aan het handelen van bestuurders, managers en professionals. Op deze manier worden de juiste dingen op de juiste manier gedaan. Het uitgangspunt is dat we de leidende principes gebruiken, als vuistregels, om te leren, verbeteren en vernieuwen, zodat een toekomstbestendig sociaal domein kan worden gebouwd.

Deze leidende principes werken door in alle stappen van (beleids)afspraken, inrichting, uitvoering en evaluatie. Dat geldt voor de implementatie van het beleidskader als geheel, en in de afspraken tussen de gemeente en Sedna.