Onderwijs, jeugd, jongeren en gezin
Kinderen en jongeren groeien op in een stabiel gezin/omgeving en krijgen gelijke kansen om hun talenten te ontwikkelen.
Binnen het thema Onderwijs, jeugd, jongeren en gezin zetten wij ons in voor optimale ontwikkelkansen van kinderen en jongeren. Hierbij richten we ons op een gezonde en bewuste leefstijl, veiligheid en het versterken van de sociale binding en structuur in de wijk. Preventie en vroegsignalering spelen hierin een belangrijke rol: door knelpunten tijdig te herkennen en gezinnen en jongeren naar de juiste hulp te leiden, voorkomen we dat problemen groter worden. Op deze manier dragen wij bij aan de verschuiving van ''pil naar preventie''.
We hebben een breed aanbod van talrijke culturele en sportieve activiteiten op scholen. Daarnaast ontwikkelen we initiatieven die bijdragen aan de sociaal-emotionele ontwikkeling, het mentaal welbevinden en de weerbaarheid van kinderen en jongeren. Ook zetten we in op activiteiten die schulden en middelengebruik helpen voorkomen. Door preventief te werken, dragen wij bij aan een kansrijke start voor jongeren.
Samen met onderwijs, ouders en partners brengen we de leefwereld binnen en buiten school dichter bij elkaar. Door middel van outreachende initiatieven versterken we de eerstelijns ondersteuning aan jongeren en gezinnen. Hierbij hebben we ook aandacht voor signalen van ondermijning en investeren we in de weerbaarheid en veerkracht van jongeren.
Naast thema’s staan er in het werkprogramma ook doelen. Bij het thema Onderwijs, jeugd, jongeren en gezin wordt het meest gewerkt aan het doel: Kinderen en jongeren groeien op in een stabiel gezin/omgeving en krijgen gelijke kansen om hun talenten te ontwikkelen (74%). In dit hoofdstuk verantwoorden wij onze inzet binnen het thema Onderwijs, jeugd, jongeren en gezin aan de hand van tellen en vertellen.
Individuele & collectieve ondersteuning
In 2025 hebben wij 239 inwoners ondersteund binnen het thema Onderwijs, jeugd, jongeren en gezin. We hebben de meeste individuele ondersteuning geboden op het gebied van gezinscoaching. Onze inzet rondom Sociaal Werk op School ligt in de praktijk hoger, dit registreren wij op een andere manier en verantwoorden wij apart. Met collectieve activiteiten, zoals aanwezigheid op scholen, het jongerenwerk en activiteiten in de wijken hebben we in totaal bijna 6500 inwoners bereikt.
Gezinscoaching en Sociaal Werk op School
Door middel van Sociaal Werk op School ondersteunen sociaal werkers docententeams, ouders en jeugdigen. Dit heeft als doel het bevorderen van een veilige, gezonde en kansrijke schooltijd. De aanpak is enerzijds gericht op zorg en welzijn op school, met specifieke aandacht voor het inhalen van eventuele vertraging op sociaal en emotioneel vlak die zijn ontstaan als gevolg van de COVID-19 periode. Anderzijds is de aanpak preventief van aard en richt deze zich op vroegsignalering, het versterken van weerbaarheid en het leggen van verbindingen met de leefwereld binnen en buiten de school.
Naast Sociaal Werk op School bieden wij ook gezinscoaching op maat aan gezinnen, waarbij wij zowel de directe hulpvraag als onderliggende thema’s meenemen. We kijken verder dan het eerste probleem, versterken de regie en de eigen kracht van ouders en richten ons op het hele gezinssysteem. Ons doel is om duurzame veranderingen te creëren en het gezinsleven te verbeteren.
Door de ogen van een gezinscoach – De kracht van het investeren in contact
Aanmelding
Annet* had zich begin 2025 aangemeld, nadat ze is verhuisd naar Stadskanaal vanwege haar scheiding. Annet had behoefte aan ondersteuning in de communicatie met haar ex-partner. Daarnaast had ze behoefte aan opvoedondersteuning in de nieuwe situatie.
Van wantrouwen naar vertrouwen
Annet vond het spannend om met een hulpverlener in gesprek te gaan. Door haar verleden vindt ze het moeilijk om open en eerlijk te zijn over hetgeen wat er is gebeurd en wat dat met haar gedaan heeft. In de eerste periode van ons contact hebben we vooral kennisgemaakt en heb ik zonder te oordelen naar haar verhaal geluisterd. We hebben niet meteen allerlei doelen opgesteld, maar we hebben stilgestaan bij alles wat er is gebeurd.
We hebben gekeken wat Annet haar behoeften waren en onderzocht waar haar draagkracht zit. Ze heeft een goed reflectievermogen en wilde graag werken aan de uitdagingen waar ze tegenaan loopt. Ze meldt zich aan bij een psycholoog, maar wil graag met mij in gesprek blijven over de opvoeding van haar kinderen. Tijdens onze gesprekken durft Annet naar zichzelf te kijken en staat ze steeds meer open om aan de slag te gaan met de tips en handvatten die ze van mij krijgt. Naarmate de tijd vorderde, schaalden we onze afspraken af en zijn we nog af en toe aan het theeleuten. Annet heeft meer vertrouwen gekregen in haar rol als moeder en voelt zich, na heel wat jaren, zelfverzekerder dan ooit.
Het resultaat van investeren
Tijdens het traject is Annet vooral veel met zichzelf aan het werk geweest. Mijn rol in het proces was: laagdrempelig aanwezig zijn, luisteren, krachten centraal stellen, motiveren en stimuleren. We hadden tussen onze afspraken door regelmatig contact. Annet vond het altijd fijn om even te bellen, zodat ze even kon sparren en vervolgens weer verder kon. Na het afsluiten van het traject krijg ik nog af en toe een berichtje van Annet. We hebben dan kort contact en bespreken de situatie waar ze in vast loopt. Annet benoemt: ‘’Ik vind het zo fijn dat ik even op je terug kan vallen op het moment dat ik het echt even niet weet. Je luistert naar me en na een kort gesprekje met jou kan ik weer even verder, zo fijn.’
* Dit is een fictieve naam.
Door de combinatie van Sociaal Werk op School en gezinscoaching krijgen wij gezinnen beter en vollediger in beeld. De korte lijnen tussen beide zorgen ervoor dat signalen snel worden opgepakt en dat er laagdrempelig contact is met ouders. Via het Sociaal Werk op School komen niet alleen leerlingen, maar ook hun thuissituatie en ondersteuningsvragen van ouders in beeld. Wanneer er meer of bredere ondersteuning nodig is, wordt dit overgedragen aan gezinscoaching, zodat begeleiding goed aansluit en gezinnen passende hulp ontvangen.
Sociaal werker op school over Sociaal Werk op School en gezinscoaching
Via Sociaal Werk op School meldde een moeder zich bij mij met zorgen over haar vierjarige zoon. Ze vond het spannend om hulp te vragen en schaamde zich voor het feit dat haar zoon steeds vaker opstandig gedrag liet zien. In twee gesprekken binnen het Sociaal Werk op School ontstond voldoende vertrouwen om haar vraag verder te verdiepen. Samen besloten we tot een aanmelding voor gezinscoaching. Doordat ik de casus zelf kon voortzetten binnen gezinscoaching, hoefde moeder haar verhaal niet opnieuw te doen. Juist in deze situatie, waarin schaamte en onzekerheid een grote rol speelden, was het van grote waarde dat het vertrouwde gezicht bleef.
De initiële hulpvraag van moeder was om meer grip te krijgen op de boosheid van haar zoon. In de gesprekken bleek echter dat haar eigen onzekerheid een belangrijke rol speelde. Door middel van waardenkaarten onderzochten we wat zij zelf belangrijk vindt in haar opvoeding. Dit gaf haar nieuwe inzichten: ze merkte dat ze zich vaak liet leiden door verwachtingen van anderen in plaats van door haar eigen overtuigingen.
In de begeleiding werken we aan het versterken van moeders zelfvertrouwen en haar positie als opvoeder. Moeder merkt dat haar zoon rustiger reageert wanneer zij zelf duidelijk en zeker is. Ook is er aandacht voor haar netwerk. Waar ze eerst alles alleen wilde doen, leert ze nu steun te vragen en haar netwerk in te zetten.
Deze casus laat zien hoe belangrijk het is om een hulpvraag breder te bekijken dan alleen het zichtbare gedrag van een kind. Door onderliggende patronen en systeemfactoren mee te nemen, wordt het hele gezin versterkt.
Jongerenwerk
Binnen de gemeente Stadskanaal is het jongerenwerk actief voor jongeren van 12 tot 23 jaar. Het jongerenwerk is laagdrempelig en toegankelijk voor alle jongeren, ongeacht of er sprake is van een hulpvraag. Binnen de twee jongerencentra in de gemeente krijgen jongeren de ruimte om elkaar te ontmoeten, te ontspannen en deel te nemen aan activiteiten in een veilige en vertrouwde omgeving. Wanneer de jongerencentra geopend zijn, zijn er jongerenwerkers aanwezig voor begeleiding, ondersteuning en persoonlijke gesprekken. Er is een grote groep jongeren die het jongerencentrum regelmatig bezoekt.
Naast vrijetijdsbesteding biedt het jongerenwerk ook bredere ondersteuning, bijvoorbeeld bij vragen rondom school of de thuissituatie. Wanneer het minder goed gaat met een jongere, wordt samen gekeken naar passende hulp.
Het jongerenwerk is belangrijk binnen het sociaal werk, omdat het bijdraagt aan een stevige basis voor de toekomst van jongeren. Door in te zetten op preventie, talentontwikkeling en het versterken van eigen kracht, wordt gewerkt aan positieve ontwikkeling en een toekomstperspectief.
In het afgelopen jaar is het jongerenwerk verder doorontwikkeld. Er wordt gewerkt met maandelijkse thema’s, waarbij actuele onderwerpen en speciale dagen centraal staan. Deze thema’s worden ingezet om bewustwording te vergroten en gesprekken te stimuleren.
Wel zien we binnen het jongerenwerk dat we soms graag meer willen doen dan dat we met de capaciteit van onze formatie kunnen verwezenlijken.
Casus jongerenwerk
Een jongen van 14 jaar werd aangemeld met de hulpvraag om ondersteuning te krijgen bij het onder controle houden van zijn emoties, het bespreken van lastige situaties en het kunnen ventileren. Naast het jongerenwerk was er ook een andere partij betrokken. Binnen het jongerenwerk lag de focus op het omgaan met emoties, inzicht krijgen in situaties en het versterken van communicatieve vaardigheden.
De thuissituatie van de jongen was complex. Zijn ouders zijn gescheiden na een periode met veel conflicten. In het contact met vader is het geëscaleerd, waardoor de jongen angsten en vertrouwensproblemen heeft ontwikkeld. Zijn mentale gezondheid verslechterde en dit had zichtbaar invloed op zijn functioneren op school.
In onze gesprekken hebben we de situatie geanalyseerd en hebben we gekeken naar wat al goed ging. Hij kreeg handvatten om anders te reageren in lastige momenten en om duidelijker te communiceren. Gaandeweg werd zichtbaar dat hij rustiger werd en meer overzicht kreeg. Op school ging het beter en hij kon over naar het volgende leerjaar, wat hem motiveerde. Ook het contact met vader werd voorzichtig hersteld.
Toen de begeleiding werd afgebouwd en een afsluitend gesprek met moeder plaatsvond, bleek dat de spanningen thuis waren toegenomen. Er ontstond een woordenwisseling, waarna de jongen boos wegliep. In het gesprek met moeder werd duidelijk dat zij, vanuit zorg en liefde, controlerend was, terwijl haar zoon juist behoefte had aan meer ruimte. Door beide perspectieven te benoemen en transparant te communiceren werd afgesproken dat moeder hem meer loslaat en dat hij laat zien dat hij verantwoordelijkheid kan dragen.
Diezelfde avond volgde het bericht van moeder dat zij samen in gesprek waren gegaan en afspraken hadden gemaakt. Twee weken later gaf de jongen enthousiast aan dat het thuis rustiger was en dat hij zich meer begrepen voelde. Hij nam zelf ook meer verantwoordelijkheid.
Project tegen pesten
Afgelopen jaar is er voor gekozen om een groot thema groots aan te pakken: pesten. We merken dat pestgedrag, zowel fysiek als online, nog steeds toeneemt. Wat begon als een ambitieus plan, groeide uit tot een project met grote impact.
Voor het basisonderwijs organiseerden we een interactieve workshop met toneelspelers die de pestsituatie naspeelden en samen met leerlingen alternatieven verkenden. In het voortgezet onderwijs speelden we een indringende theatervoorstelling over (online) pesten, groepsdruk en de gevolgen van het delen van bijvoorbeeld naaktfoto’s. In totaal bereikten we ongeveer 1600 jongeren.
De reacties van leerlingen en docenten waren positief: de voorstelling was confronterend, maar waardevol. Het doel is bewustwording vergroten, pestgedrag verminderen en jongeren laten zien dat zij samen sterker staan.