Vitaal ouder worden
Ouderen beschikken over voldoende vaardigheden om zo gezond, fit en zelfstandig mee te blijven doen in de samenleving.
Binnen het thema Vitaal ouder worden zetten wij ons in om ouderen zo lang mogelijk actief, gezond en betrokken te laten deelnemen aan de samenleving. Vitaal zijn betekent daarbij meer dan alleen fysiek in beweging blijven. Het gaat ook om het onderhouden en opbouwen van sociale contacten en het blijven meedoen aan betekenisvolle activiteiten in het dagelijks leven. Daarom bieden wij een breed en gevarieerd aanbod, waarin ontmoeting en sociale interactie centraal staan. Naast bewegingsactiviteiten zoals gymnastiek en de Sociaal Vitaal beweeggroepen, die bijdragen aan lichamelijke en mentale gezondheid, organiseren we ook andere activiteiten die gericht zijn op ontmoeting en zingeving. Denk hierbij aan spelgroepen, recreatieve activiteiten, hobbyclubs en culturele middagen voor ouderen.
Wij werken vanuit de overtuiging dat een zorgzame samenleving ontstaat wanneer formele en informele zorg elkaar versterken. Daarom verbinden we inwoners, vrijwilligersinitiatieven, mantelzorgers en professionele ondersteuning met elkaar en bieden we praktische hulp, advies en ondersteuning bij dagelijkse uitdagingen. Zo behouden ouderen zoveel mogelijk de regie over hun eigen leven.
In dit hoofdstuk verantwoorden we onze inzet binnen het thema Vitaal ouder worden aan de hand van tellen en vertellen. Naast thema’s staan er in het werkprogramma ook doelen. Bij het thema Vitaal ouder worden wordt het meest gewerkt aan het doel: Kwetsbare en oudere inwoners blijven zo lang mogelijk thuis wonen op een zo veilig mogelijke manier (51%), gevolg door inwoners zijn weerbaar en hebben een gezonde levensstijl (22%).
Individuele en collectieve ondersteuning
In 2025 zijn 62 inwoners binnen het thema Vitaal ouder worden ondersteund door middel van individuele trajecten. Bij de individuele ondersteuning zien we dat de inzet van de Onafhankelijke cliëntondersteuning (OCO), Welzijn op Recept en buurtmaatschappelijk werk belangrijk zijn.
Bij collectieve ondersteuning zetten we onder andere in op het kunnen meedoen aan de samenleving. Dit doen we door middel van activiteiten gericht op bewegen, (aangepast) sporten en bijeenkomsten die zorgen voor verbinding. Deze activiteiten worden veelal georganiseerd door vrijwilligers die wij hierbij ondersteunen. We zorgen ervoor dat iedereen mee kan doen.
Onafhankelijke cliëntondersteuning
OCO helpt inwoners bij het zoeken naar passende oplossingen op het gebied van zorg, onderwijs, wonen werk en inkomen. We denken mee zonder oordeel en staan naast een inwoner in een soms ingewikkeld systeem. We zien dat OCO bij alle thema’s uit het werkprogramma een belangrijke vorm van ondersteuning is. In de transitie van zorg naar gezondheid en welzijn zijn onafhankelijk cliëntondersteuners van groot belang. We staan inwoners bij in het maken van keuzes die bijdragen aan hun gezondheid en welzijn. We moedigen hen aan om zelf regie te nemen; denken mee wanneer zoeken naar de juiste zorg ingewikkeld is en geven informatie en advies vanuit wetgeving.
Sociaal Vitaal
Binnen het programma Sociaal Vitaal werken wij aan het bevorderen van gezondheid, vitaliteit en sociale verbondenheid onder ouderen, met speciale aandacht voor inwoners die weinig tot niet bewegen en vaak nog niet in beeld zijn bij ons of de gemeente. Sociaal Vitaal fungeert als een laagdrempelige check, waarbij fysieke, mentale en sociale aspecten samen worden bekeken.
In samenwerking met stichting GALM en de gemeente voeren wij Sociaal Vitaal uit en hebben wij in 2025 circa 180 deelnemers bereikt. Deze deelnemers hebben deelgenomen aan fitheidstesten en gezondheidschecks, aangevuld met aandacht voor mentale gezondheid en sociale contacten. Op basis van de resultaten en adviesgesprekken stroomden deelnemers door naar passend beweegaanbod, zoals de beweeggroepen van Sociaal Vitaal of andere beweegactiviteiten binnen de gemeente.
De beweeggroepen zijn opgezet in meerdere wijken en dorpen, zodat deelnemers dichtbij huis kunnen meedoen en buurtgenoten kunnen ontmoeten. De lessen combineren beweging, breintraining en sociale interactie. Het doel is om deelnemers structureel te laten bewegen en door te laten stromen naar bestaand aanbod in dorpen en wijken. De groepen functioneren niet alleen als beweegmoment, maar ook als sociale ontmoetingsplek.
Ook in de buitendorpen, zoals Musselkanaal, was de opkomst hoog en werd het aanbod gewaardeerd. Sociaal Vitaal draagt hiermee bij aan het versterken van vitaliteit, sociale netwerken en cohesie in wijken en dorpen.
Effectieve interventie
Sociaal Vitaal, is een bewezen effectieve interventie en richt zich op kwetsbare ouderen van 65+ jaar met een lage sociaal-economische status, die onvoldoende lichamelijk actief zijn en eenzaam kunnen zijn.
- Ouderen zijn onvoldoende lichamelijk actief als ze niet voldoen aan de Nederlandse Norm Gezond Bewegen (5x per week 30 minuten matig intensief bewegen).
- Eenzaamheid wordt gezien als het ontbreken van sociale contacten of hechte emotionele banden.
- Kwetsbaarheid wordt gedefinieerd als een cumulatieve afname van fysieke, psychische en sociale reserves, waardoor gezondheid, fitheid en zelfredzaamheid afnemen.
Investeren in de gezondheid van ouderen levert niet alleen voordelen op voor de deelnemers zelf, zoals een hogere fitheid en een actiever sociaal leven, maar ook voor de gemeenschap. Actieve en sociaal betrokken ouderen maken minder gebruik van zorgvoorzieningen en dragen bij aan sociale cohesie in hun buurt.
Opbouw programma:
- Werving: actief benaderen van deelnemers.
- Screening: testen van fitheid en sociale verbondenheid.
- Interventie: beweegactiviteiten gecombineerd met oefeningen voor fysieke, mentale en sociale weerbaarheid, gezondheidsvoorlichting en zelfmanagement.
- Borging: structurele groepen voor langdurige beweging en sociale contacten.
‘’Mooi dat jullie dit organiseren.’’
Inclusief sporten
Inclusief sporten is ontstaan vanuit de behoefte om ook ouderen en mensen met bijvoorbeeld niet-aangeboren hersenletsel (NAH) of Parkinson een passend beweegaanbod te bieden. Binnen reguliere sportgroepen bleek deelname voor deze doelgroepen niet altijd haalbaar, waardoor een aparte, inclusieve groep is opgezet.
Deelnemers ervaren het inclusief sporten als prettig en plezierig. De nadruk ligt niet op prestatie of spiertraining, maar op bewegen op een laagdrempelige en toegankelijke manier. In plaats van traditionele sport- of fitnessvormen wordt gewerkt met speelse en afwisselende werkvormen, waardoor mensen in beweging zijn, omdat ze het leuk vinden. Dit sluit goed aan bij deelnemers die zich niet altijd thuis voelen in een sportschool.
Naast het fysieke aspect is ook het sociale element belangrijk. Deelnemers ontmoeten elkaar op een andere manier, voelen zich gezien en ervaren begrip binnen de groep. Zo draagt inclusief sporten bij aan zowel lichamelijke vitaliteit als sociale verbondenheid en biedt het een waardevol alternatief voor mensen die anders lastig aansluiting vinden.
‘’Ik vond het prachtig en ook een mooie route.’’
‘’Vanmiddag voor het eerst meegefietst. Wat een mooie tocht en ik ga zeker vaker mee!’’
- Deelnemers van de groep Doortrappen
Samenwerking
Binnen het thema Vitaal ouder worden werken wij samen met inwoners, vrijwilligers en partners. Vrijwilligers organiseren en begeleiden activiteiten zoals wandelgroepen, gezamenlijke maaltijden en beweegprogramma’s, terwijl ouderen actief meedenken over hun vitaliteit en sociale contacten. Samen met organisaties als Stichting GALM, BCM Ouderenzorg, Zorggroep Meander, de Seniorencoalitie, de gemeente en andere partners stemmen we activiteiten af, delen we kennis en zorgen we dat ouderen overal in de gemeente een passend aanbod vinden. We verbinden mantelzorgers, vrijwilligers en professionals, ondersteunen inwoners bij keuzes in het zorglandschap en bieden een warme toeleiding naar passende zorg. Door deze samenwerking voorkomen we zwaardere zorgvragen, versterken we sociale cohesie en bouwen we aan een gemeenschap waarin ouderen volwaardig en vitaal meedoen.