Gebiedsgericht werken en sociale leefbaarheid & veiligheid
Het versterken van de sociale samenhang in de wijken en het creëren van een zo veilig mogelijke leefomgeving.
Bij het thema Gebiedsgericht Werken en Sociale Leefbaarheid zetten wij ons in voor het versterken van sociale samenhang, leefbaarheid, veerkracht en veiligheid in dorpen en wijken. Daarbij staat participatie van inwoners centraal: bewoners worden actief betrokken, gestimuleerd en gefaciliteerd om zich in te zetten voor hun wijk en elkaar. Door signalen vroegtijdig op te pakken en integraal samen te werken met ketenpartners, vergroten we het gevoel van veiligheid en het welzijn in de leefomgeving.
We leggen verbindingen tussen diverse activiteiten en initiatieven in de wijken en zorgen voor toegankelijke ontmoetingsplekken waar inwoners elkaar kunnen ontmoeten, samenwerken en versterken. Daarbij is er extra aandacht voor vrijwilligersorganisaties en groepen inwoners die extra ondersteuning nodig hebben.
Door deze wijkgerichte aanpak dragen we niet alleen bij aan individuele betrokkenheid en veerkracht, maar versterken we ook collectief de leefbaarheid en veiligheid in onze dorpen en wijken. In dit hoofdstuk verantwoorden wij onze inzet aan de hand van ‘tellen en vertellen’.
Naast thema's staan er in het werkprogramma ook doelen. Bij het thema Gebiedsgericht weken en sociale leefbaarheid & veiligheid wordt het meest gewerkt aan het doel: Het waarborgen van een zo veilig mogelijke leefomgeving en bestaanszekere toekomst (57%), gevolgd door: Versterken van de sociale samenhang en veerkracht in dorpen en wijken (15%) en Inwoners doen vanuit hun eigen kracht en talent mee aan de Knoalster samenleving (15%).
Individuele & collectieve ondersteuning
In de eerste helft van dit jaar zijn 42 inwoners ondersteund met individuele trajecten binnen dit thema, we kunnen hierbij alleen nieuw opgestarte trajecten laten zien, vanwege de nieuwe wijze van registratie. De belangrijkste ZRM hoofddomeinen bij het thema Gebiedsgericht werken zijn: geestelijke gezondheid, financiën en huisvesting. Met collectieve activiteiten in de verschillende wijken en dorpen hebben we 1042 inwoners bereikt.
Binnen het thema Gebiedsgericht werken en sociale leefbaarheid & veiligheid zetten we vooral in op collectieve en gebiedsgerichte aanpakken. Een belangrijke basis hierbij is de Asset Based Community Development (ABCD). ABCD richt zich op wat er al is in de wijk: de talenten, vaardigheden, informele netwerken en voorzieningen die bewoners, organisaties en instellingen samen inbrengen. Door te starten bij deze bestaande bronnen en het eigenaarschap bij bewoners te leggen, ontstaan duurzame verbindingen en oplossingen. Bij spanningen of overlast schakelen we ook individuele trajecten via buurtmaatschappelijk werk en buurtwerk in en zetten we buurtbemiddeling in: buren gaan met elkaar in gesprek om samen naar praktische oplossingen te zoeken, zodat kleine irritaties niet uitgroeien tot grotere conflicten. Zo dragen we niet alleen bij aan het verminderen van ervaren overlast, maar bouwen we ook aan een prettige en veilige leefomgeving voor alle bewoners.
Gebiedsgericht werken
In ieder dorp en iedere wijk is een gebiedsteam actief. Samen zetten we ons in om de sociale samenhang, leefbaarheid, veerkracht en veiligheid te versterken. Hieronder lichten we per dorp en wijk kort onze inzet en resultaten toe.
In Onstwedde, Alteveer en Vledderveen werken we nauw samen met wijkraden, scholen en huisartsen en zijn we een vertrouwd gezicht voor inwoners. De dorpen kennen veel betrokken vrijwilligers, die we in de opstartfase actief ondersteunen en daarna ruimte geven om zelfstandig verder te gaan. Omdat er altijd sprake is van natuurlijk verloop, blijven we nieuwe vrijwilligers werven. Het Inloophuus trekt structureel bezoekers; in de eerste helft van 2025 kwamen hier 70 inwoners naartoe. Ook de wekelijkse koffieochtend in de Bolster, georganiseerd door vrijwilligers van Welstad, is populair met gemiddeld 15 tot 20 deelnemers. Voor de jeugd inventariseren we samen met partners, ouders en jongeren zelf welke activiteiten en ondersteuning de komende periode nodig zijn.
Door aanwezig te zijn in de wijken, talenten en wensen van bewoners zichtbaar te maken en samen te werken met partners, versterken we leefbaarheid en ontstaan er initiatieven die van en voor de buurt zijn.
In Musselkanaal onderhouden we nauw contact met Dorpsbelangen Musselkanaal. Het platform Levendig Musselkanaal biedt een mooie plek om onze activiteiten en vragen ook digitaal uit te zetten. We zijn verdergegaan met het Inloophuus, een samenwerking tussen Welstad, de Bibliotheek, Politie, Lefier, Schuldhulpmaatje en Humanitas. Dit initiatief biedt inwoners van Musselkanaal een centrale plek waar zij met hun vragen terechtkunnen. Elke donderdag van 10:00 tot 12:00 uur kunnen bewoners hiervoor terecht in het Inloophuus in de Bibliotheek. De aanloop verschilde lange tijd per week, dankzij een promotiecampagne merken we daar inmiddels duidelijke verbetering in.
De inzet van een Welzijnscoach heeft het buurtwerk in Musselkanaal een extra impuls gegeven. Samen met de buurtwerker kijkt de Welzijnscoach hoe hulpvragen kunnen worden opgepakt, bijvoorbeeld door inwoners door te verwijzen naar een activiteit of hen te stimuleren zelf iets te organiseren.
Het wijkteam wordt steeds meer onderdeel van het dorp. Dit maakt het makkelijker om de juiste verbindingen te leggen tussen inwoners en zo de leefbaarheid te vergroten. Een mooi voorbeeld hiervan is de vrijwilliger die de Kidsclub begeleidt: zij vervult een veel bredere rol dan alleen het draaien van de activiteit. Ze fungeert als onze ogen en oren in het dorp en weet veel inwoners te betrekken bij bestaande én nieuwe initiatieven.
In Maarsveld zijn we nauw betrokken bij de wijkaanpak Maarsveld Maakt Het, samen met de gemeente Stadskanaal en Lefier. Binnen dit project worden drie speeltuinen opgeknapt: twee zijn inmiddels feestelijk heropend, de derde volgt na de zomer. Kinderen uit de wijk hebben hun eigen speeltuin mogen ontwerpen, wat zorgt voor grote betrokkenheid. Daarnaast ondersteunen we een bewoonster bij de ontwikkeling van een afvalkwartetspel, werken we mee in de werkgroep Groen en brengen we partijen samen om activiteiten in de buurt te organiseren.
In Maarsstee werken wij vanuit de ABCD-aanpak: we zijn zichtbaar aanwezig in de wijk, sluiten aan bij bestaande initiatieven en maken actief contact met inwoners door onder andere straatrondes. Dit heeft geleid tot nieuwe ontmoetingen en initiatieven. Zo is er een groen- en opruimploeg ontstaan, wordt de plantjesmarkt toegevoegd aan Burendag en maken inwoners plannen voor een educatieve opruimdag samen met de gemeente. De bewonersorganisatie zet Soep op de Stoep voort om contact te maken met de wijk en er is een nieuwe wijkwebsite opgezet, door en voor bewoners.
In het Centrum van Stadskanaal hebben we ons gericht op de Stadshartflat en het Kofschip, waar vooral 65-plussers wonen. In de Stadshartflat zijn inmiddels een bewonerscommissie en een activiteitencommissie opgericht die zich inzetten voor de leefbaarheid. Wij hebben in de opstartfase ondersteuning geboden. In het Kofschip deelden we regelmatig koffie uit om contact te maken. Hierdoor zijn nieuwe verbindingen en vriendschappen ontstaan. Vanuit het nieuwe VvE-bestuur kwam bovendien de vraag hoe zij zich ook kunnen inzetten voor de leefbaarheid. Wij sluiten hierbij aan en bieden ondersteuning.
In de Parkwijk is sinds 1 januari is de wijkraad uitgebreid met nieuwe leden en heeft ook een voorzitterswissel plaatsgevonden. De focus ligt nog steeds op samenwerken met bewoners en partners in de wijk. Dit heeft geleid tot succesvolle activiteiten, zoals het Vrijheidsontbijt waar 120 inwoners op afkwamen. Ook wordt onderzocht of er een buurthuis gerealiseerd kan worden op het veld tegenover Lefier. De gemeente is vanaf de start betrokken bij dit proces en door de wijkraad wordt hier veel energie in gestoken.
In juni bracht het college van burgemeester en wethouders een bezoek aan de wijk. Tijdens dit bezoek presenteerde de Parkwijkraad haar vernieuwde visie, waarna 45 bewoners aansloten bij het open deel van de bijeenkomst. Daarnaast wordt gewerkt aan een nieuwe speeltuin tegenover de Prins Bernhardlaan, een initiatief dat is ontstaan op verzoek van 15 gezinnen. Dit laat zien hoe de kracht van inwoners en de ABCD-aanpak hand in hand gaan.
In de Hagenbuurt en Vogelwijk halen we wensen en behoeften op als basis voor nieuwe stappen met inwoners en partners. Tot nu toe zijn er geen grote wensen naar voren gekomen, behalve een behoefte aan meer jeugdactiviteiten. Dit biedt kansen om samen met jongeren en partners passende initiatieven te ontwikkelen.
In Stadskanaal-Noord en de Borgen zijn we zichtbaar aanwezig en sluiten we aan bij bestaande initiatieven en vragen uit de wijk. Dit heeft geleid tot nieuwe ontmoetingen en activiteiten. Zo organiseerden we samen met inwoners en scholieren Soep op de Stoep, waar buurtgenoten elkaar troffen in een warme setting, er vonden mooie gesprekken plaats. In de wijk De Borgen is, samen met inwoners een maandelijkse ontmoetingsochtend opgezet naar aanleiding van een idee van inwoners. Deze ontmoetingsochtend wordt goed bezocht en krijgt veel waardering. Daarnaast waren we aanwezig bij het netwerkoverleg in de Noordstee, waar inwoners en ketenpartners samenwerkten aan de vraag wat er goed gaat in de wijk en wat beter kan.
In Maarswold is een actief buurtcentrum waar veel voor de wijk gebeurt. Samen met inwoners hebben wij de afgelopen jaren veel energie gestoken om het buurtcentrum te ontwikkelen tot wat het nu is. Rondom het buurtcentrum is een groep betrokken vrijwilligers actief, die ook de wijkraad vormt. Dit is een waardevolle combinatie: wat de wijkraad signaleert, kunnen wij praktisch oppakken en uitvoeren vanuit het buurtcentrum. Nadat wij de vrijwilligers langere tijd hebben begeleid, is de groep uitgegroeid tot een team dat zelfstandig activiteiten en projecten in de wijk kan realiseren. De vrijwilligers hebben een goed netwerk en weten de juiste personen te vinden wanneer dat nodig is.
Er is een sterke wisselwerking ontstaan tussen het buurtcentrum en het wijkteam. Het buurtcentrum biedt praktische hulp en organiseert activiteiten, terwijl wij in gesprek gaan met bewoners, ondersteuning bieden of doorverwijzen naar collega’s of andere instanties. Wekelijks houden wij een spreekuur in het buurtcentrum, wat bewoners als prettig ervaren omdat zij in een vertrouwde omgeving terechtkunnen met hun vragen.
Dit jaar hebben wij extra samengewerkt met Lefier vanwege een grootschalige renovatie in een aantal straten. Samen met Lefier en het buurtcentrum hebben wij bewoners ondersteund die hulp nodig hadden bij het opruimen of het regelen van zaken rondom hun woning.
In Cereswijk wordt vanuit buurthuis De Stobbe activiteiten voor bewoners georganiseerd door de Buurthuisraad, die wij begeleiden. Het is niet altijd eenvoudig om activiteiten te organiseren, omdat de belangstelling onder bewoners niet altijd even groot is.
De jaarlijkse spelweek was weer een enorm succes. Het werd dit jaar georganiseerd door een grote, fijne groep vrijwilligers, met ondersteuning door de buurtwerker. Er deden elke dag ruim 40 kinderen mee. Daarnaast is er een nieuwe groep bewoners ontstaan die een jeugdsoos wil opzetten, die in het najaar van start gaat. Bewoners weten ons goed te vinden met vragen waarbij zij hulp nodig hebben, en wij bieden waar mogelijk ondersteuning.
In dit interview, in het kader van 100 jaar opbouwwerk, vertelt Dennis Broekema, buurtwerker bij Welstad, over zijn rol in het versterken van buurten in Stadskanaal. Met aandacht voor eigenaarschap en bewonersparticipatie laat hij zien hoe opbouwwerk bijdraagt aan sociale samenhang, leefbaarheid en het benutten van talenten in de wijk. Zijn aanpak sluit aan bij actuele opgaven, zoals vergrijzing en de energietransitie, waarbij het versterken van de kracht van bewoners centraal staat.
100 jaar opbouwwerk
Dennis Broekema is geboren en getogen in Groningen. Jarenlang werkte hij in de detailhandel, tot hij tijdens de crisis van 2008 zijn baan verloor. Hij kwam thuis te zitten. Toen iemand hem vroeg: “Wat maakt jou eigenlijk blij?”, realiseerde hij zich dat hij iets wilde doen in zijn eigen buurt. Iets waar hij zelf direct invloed op had.
Hij begon als vrijwilliger in de Groningse wijk De Wijert en merkte dat hij daar energie van kreeg. Hij liet zich omscholen tot sociaal cultureel werker en studeerde recent als eerste af aan de Hanzehogeschool bij de opleiding Participatie en Buurtontwikkeling. Inmiddels werkt hij als buurtwerker bij Welstad in Stadskanaal. “Sommige dingen die ik toen als vrijwilliger deed zijn nu onderdeel mijn werk. Dat is toch te gek!”
Aanwezig in de wijken
Dennis is vaak in de wijk te vinden, aansluitend bij bestaande activiteiten of initiatieven, en ook vaak aan het wandelen in de wijk om te kijken naar wat er gebeurt in de buurt. Altijd met een open blik en oprechte interesse. “Ik zag laatst een vrouw met een klein moestuintje op gemeentegrond. Ze bleek een passie te hebben voor groen en het leuk te vinden om een plantjesmarkt te houden. Binnenkort is er een burendag, dus heb ik haar met de mensen van de burendag gekoppeld om daar een plantjesmarkt te regelen. Haar partner bleek muzikant. Dus ontstond er meteen een initiatief om een muziekavond te organiseren in de buurt in diezelfde wijk.”
Eigenaarschap en noaberschap
Voor Dennis draait opbouwwerk om eigenaarschap. Hij wil mensen helpen hun eigen ideeën te realiseren. Initiatieven ondersteunen zijn voor hem geen doel op zich, maar een manier om mensen te verbinden, talenten zichtbaar te maken en de buurt sterker te maken. “Noaberschap is het nieuwe normaal, minder professionele zorg, maar meer zorg voor elkaar als buurt.”
Hij ziet het in Stadskanaal gebeuren. “Een bepaalde wijk wordt vaak als ‘moeilijke wijk’ bestempeld, maar ik zie hoe mensen daar met groen aan de slag gaan, werkgroepen vormen, en dat de wijk zichtbaar opbloeit.”
De waarde van opbouwwerk
Strategisch werken betekent voor mij: meer op afstand kijken wat er écht nodig is in de wijk. In plaats van klassiek te focussen op cijfers als werkloosheidspercentages of het aandeel sociale huurwoningen, kijk ik liever naar wat er al goed gaat. Waar zit de energie? Hoe kan ik mensen die al actief en positief bezig zijn, nóg enthousiaster maken, zodat zij op hun beurt ook anderen meenemen?
Opbouwwerk is geen beroep dat je alleen uit een boek leert. Je moet kunnen omgaan met groepen, conflicten, en vertrouwen bouwen. Soms moet je niks doen en alleen luisteren. “Als bewoners zeggen: jij gaat het regelen, dan haak ik af. Ik doe het niet vóór de wijk, maar alleen mét de wijk. Als ik wegval, moet de gemeenschap ook doorgaan.”
Opbouwwerk bestaat al 100 jaar, maar is actueler dan ooit. Er is veel vraag naar, zeker met maatschappelijke thema’s als de energietransitie en vergrijzing. Dennis wordt door gemeenten, woningbouwcorporaties en kerken regelmatig gevraagd om mee te denken, bijvoorbeeld over eigenaarschap en bewonersparticipatie. “Dat maakt dit werk zo waardevol. Je helpt de samenleving echt verder.”
“Als een buurt zichzelf versterkt, heb je als opbouwwerker je werk goed gedaan. Ik kom in ieder geval vrijwel elke avond met een glimlach thuis.”
Veiligheid
Bij Welstad zetten we ons in voor een veilige en leefbare gemeentel. Sociale veiligheid raakt direct het dagelijks leven van inwoners en de ontwikkelkansen van jongeren. Daarom werken we nauw samen met gemeente, politie, handhaving, Verslavingszorg Noord Nederland (VNN) en andere partners. Door vroegtijdig signalen op te vangen en gezamenlijk op te trekken, voorkomen we escalaties en bouwen we aan buurten waar mensen zich veilig voelen en jongeren perspectief krijgen. In het onderstaande interview vertelt Christiaan Bal, teamcoach bij Welstad, hoe de organisatie zich inzet voor sociale veiligheid in de gemeente Stadskanaal.
Samenwerken voorkomt escalatie
Wat houdt jullie inzet rondom sociale veiligheid precies in, en wat is het belangrijkste doel?
“Wij richten ons op het signaleren en verminderen van overlastgevend gedrag onder jongeren. Dat doen we niet alleen, maar samen met ketenpartners zoals de gemeente, politie, handhaving en VNN. In structurele overleggen bespreken we casuïstiek, delen we signalen en komen we gezamenlijk tot passende interventies. Ons belangrijkste doel is de veiligheid en leefbaarheid in de wijk vergroten, met extra aandacht voor jongeren die dreigen te ontsporen.”
Waarom is dit zo belangrijk?
“Sociale veiligheid is een kernwaarde in ons werk. Het raakt direct het welzijn van inwoners en de kansen voor jongeren om gezond op te groeien. Vroegtijdig signaleren is essentieel om te voorkomen dat jongeren in een negatieve spiraal terechtkomen. Door samen te werken met partners voorkomen we escalaties en creëren we een prettiger leefklimaat voor iedereen.”
Wat is er de afgelopen maanden bereikt?
“De afgelopen maanden hebben we samen met onze ketenpartners veiligheidsoverleggen opgezet, specifiek gericht op jongeren die betrokken zijn bij overlast of risicovol gedrag. Samen met het Veiligheidshuis Groningen hebben we een integrale aanpak ontwikkeld. Dat heeft geleid tot een conceptplan van de gemeente, waarin duidelijke lijnen zijn uitgezet over hoe we als netwerk omgaan met deze jongeren. In het najaar van 2025 wordt het plan verder uitgewerkt en geïmplementeerd.”
Zijn er voorbeelden die eruit springen?
“Zeker. Er was een jongere die al langere tijd bij verschillende organisaties in beeld was. Door signalen te bundelen en gezamenlijk een aanpak af te spreken, konden we maatwerk bieden en erger voorkomen. Dit laat zien hoe belangrijk het is om als netwerk samen te werken, in plaats van los van elkaar te opereren.”
Wat staat er de komende maanden op de planning?
“We gaan het conceptplan verder concretiseren en werkafspraken maken met onze ketenpartners, op basis van de uitkomsten van het door de gemeente geïnitieerde onderzoek. Ook blijven we inzetten op vroegtijdig signaleren en jongeren perspectief bieden. Zo bouwen we stap voor stap aan een veiligere leefomgeving voor iedereen.”