Participatie en sociale activering
Al onze inwoners krijgen de kans en de ruimte om vanuit hun eigen kracht en talent mee te doen in de Knoalster samenleving.
Wij zetten ons in om alle inwoners naar vermogen te laten participeren in de samenleving. Daarbij mobiliseren en ondersteunen we vrijwilligers, en sluiten we aan bij de behoefte van inwoners door voldoende en passende activiteiten aan te bieden. Speciale aandacht gaat uit naar ouderen, mensen met een beperking, migranten en werkzoekenden.
Het thema participatie en sociale activering is onlosmakelijk verbonden met gebiedsgericht werken. Dat betekent dat we samen met inwoners, vrijwilligers en partners kijken naar wat er speelt in een specifieke wijk of dorp en daar het aanbod en de ondersteuning op afstemmen. Door aanwezig te zijn in dorpen en wijken, blijven we zichtbaar, bereikbaar en dicht bij de leefwereld van mensen.
Daarbij werken we nauw samen met ketenpartners en stimuleren we kansrijke burgerinitiatieven. We zetten ervaringsdeskundigheid in, omdat we weten dat de kennis en ervaring van mensen een waardevolle bijdrage leveren aan zowel ons werk als de versterking van de gemeenschap.
Door deze gebiedsgerichte benadering ontstaat er een beweging waarin inwoners zich gezien en gehoord voelen, en waarin participatie en sociale samenhang daadwerkelijk groeien.
Naast thema's staan er in het werkprogramma ook doelen. Bij het thema Participatie en sociale activering wordt het meest gewerkt aan het doel: Inwoners doen vanuit hun eigen kracht en talent mee aan de Knoalster samenleving (55%), gevolgd door: Versterken van de sociale samenhang en veerkracht in dorpen en wijken (24%) en Inwoners zijn weerbaar en hebben een gezonde leefstijl (17%).
Individuele ondersteuning & collectieve ondersteuning
In de eerste helft van dit jaar zijn 90 inwoners ondersteund binnen dit thema, we kunnen hierbij alleen nieuw opgestarte trajecten laten zien, vanwege de nieuwe wijze van registratie. De belangrijkste ZRM hoofddomeinen bij het thema Participatie en sociale activering zijn: geestelijke gezondheid, financiën en huisvesting. Met collectieve activiteiten in de verschillende wijken en dorpen hebben we 1236 inwoners bereikt.
Bij de individuele ondersteuning zien we dat de inzet van buurtmaatschappelijk werk, Welzijn op Recept en buurtwerk erg belangrijk is. Doordat buurtmaatschappelijk werkers dichtbij en toegankelijk zijn, weten inwoners hen makkelijk te vinden. Samen wordt gekeken hoe iemand weer grip kan krijgen en welke stappen mogelijk zijn om hen (weer) te laten meedoen. Daarbij is er altijd aandacht voor het bestaande netwerk en hoe dit versterkt kan worden. Dit leidt vaak tot meer zelfvertrouwen, doorbreken van isolement en aansluiting bij activiteiten of vrijwilligerswerk.
Bij collectieve ondersteuning zetten we in op het kunnen meedoen aan de samenleving, door outreachend buurtwerk, ondersteuning van vrijwilligers en betrekken we asielzoekers, statushouders en anderstaligen actief bij onze samenleving door verschillende activiteiten.
Outreachend buurtwerk
Binnen Welstad zetten we sterk in op outreachend buurtwerk, dit zie je ook terug in de cijfers bij de collectieve inzet. Dit betekent dat we niet afwachten tot inwoners ons benaderen, maar actief de wijk ingaan om aanwezig en zichtbaar te zijn. Door letterlijk aan te sluiten op plekken waar mensen elkaar ontmoeten – in het buurthuis, op straat of bij laagdrempelige activiteiten – verlagen we de drempel voor contact. Zo komen ook de inwoners in beeld die zelf minder snel de stap zetten richting ondersteuning of participatie.
Outreachend werken gaat hand in hand met participatie en sociale activering. Vanuit het eerste contact stimuleren we inwoners om stap voor stap mee te doen. Dat kan klein beginnen: een praatje maken bij de koffieochtend of meehelpen bij een buurtactiviteit. Voor sommigen groeit dit uit naar structurele inzet als vrijwilliger of zelfs een stap richting scholing en werk.
Deze werkwijze heeft meerdere effecten:
- Vergroten van betrokkenheid: inwoners ervaren dat hun aanwezigheid en inzet ertoe doen in de wijk.
- Versterken van sociale netwerken: mensen leren elkaar kennen, waardoor eenzaamheid afneemt en er meer onderlinge hulp ontstaat.
- Ontwikkelen van eigen kracht: door laagdrempelige deelname ontdekken inwoners nieuwe talenten en groeit hun zelfvertrouwen.
In de onderstaande casus laten we de kracht zien van outreachend buurtwerk bij participatie en sociale activering.
Casus participatie
Fatma is een Turkse vluchtelinge van begin 30 die onlangs naar Stadskanaal kwam om zich bij haar man te voegen. Ze woont in de Parkwijk en wil heel graag Nederlands leren en goed integreren. Daarom sloot ze zich aan bij handwerkclubs en meldde zich bij het VIP! om vrijwilligerswerk te vinden waarmee ze haar taalvaardigheid verder kan ontwikkelen. Op die manier leerde ik haar kennen.
In een teamoverleg bracht ik haar situatie in. Een collega had op dat moment contact met vrouw die niet goed alleen de deur uit durfde. We besloten de twee te koppelen om te kijken of er een klik was. Inmiddels wandelen ze samen: Fatma oefent ondertussen haar Nederlands en de andere vrouw komt weer vaker buiten.
Later sprak ik Fatma opnieuw, tijdens het Vrijheidsontbijt in de Parkwijk. Toen bleek dat zij in Turkije op het voortgezet onderwijs scheikunde op hoog niveau gaf. Haar diploma’s zijn in Europa geldig en ze zou dit vak hier graag weer willen oppakken, maar ze wist niet hoe dat moest. Ik heb contact gelegd met een voor mij bekende leidinggevende van het Ubbo Emmius aan de Stationslaan. Zij heeft geregeld dat Fatma mag meelopen met een scheikundelerares op de school. Fatma loopt inmiddels wekelijks mee met de scheikundeles en ze vindt het ontzettend leuk en leerzaam.
Deze casus laat zien hoe belangrijk het is om als buurtwerker inwoners te kennen en oog te hebben voor zowel de kleine, alledaagse stappen (samen wandelen, taal oefenen) als voor iemands talenten en ambities. Zo ondersteunen we Fatma niet alleen in haar integratie, maar ook in het vinden van een waardevolle plek in onze samenleving. Daarmee wordt niet alleen haar toekomst versterkt, maar ook de verbinding en kracht van de wijk.
Meedoenbalie
De Meedoenbalie is een samenwerkingsproject met het Centraal Orgaan Asielzoekers (COA). Vanuit Welstad zetten we hiervoor een buurtwerker in als Meedoen-coördinator. Doordat de buurtwerker goed weet wat er in de gemeente speelt, kan hij of zij inwoners van het asielzoekerscentrum (AZC) gericht koppelen aan bedrijven en organisaties. Het doel is dat inwoners daar op vrijwillige basis aan de slag gaan. Vrijwilligerswerk biedt hen de kans om actief te participeren in de Nederlandse samenleving en geeft tegelijkertijd een belangrijke impuls aan het leren van de taal.
In de eerste helft van 2025 hebben we meerdere bewoners succesvol kunnen matchen aan vrijwilligerswerk. We zien dat door het vrijwilligerswerk de kennis van de Nederlandse taal en cultuur bij de AZC-bewoners vergroot wordt. Ook doen zij waardevolle werkervaring op, wat hun kansen op de arbeidsmarkt vergroot.
Hoewel organisaties in het begin vaak terughoudend zijn vanwege de taalbarrière, blijkt in de praktijk dat de inzet van deze inwoners als waardevol en positief wordt ervaren. Voor AZC-bewoners betekent het meer contact met inwoners, een betere taalvaardigheid en een sterker gevoel van erbij horen. Zo startten we met één bewoner die hielp bij de bingo in verpleeghuis De Heggerank, inmiddels zijn dat er drie en volgen er binnenkort nog meer.
Het afgelopen halfjaar zagen we bovendien veel enthousiasme bij AZC-bewoners om vrijwilligerswerk te doen. Op een bepaald moment was er zelfs meer aanbod van vrijwilligers dan er plekken beschikbaar waren. Daarom zijn we actief in gesprek gegaan met organisaties in Musselkanaal en Stadskanaal. Dit heeft geleid tot nieuwe matches: bij zwembad De Horsten zijn inmiddels drie bewoners actief, in Parkheem twee en binnenkort starten er twee bewoners bij de Voedselbank.
Een sprekend voorbeeld is dat van een AZC-bewoner die al langere tijd aansloot bij de ontmoeting anderstaligen en daarnaast vrijwilligerswerk deed bij het dorpsbedrijf. Inmiddels is hij vrijwilliger bij het Lint, waar hij begon te helpen toen de beheerder ziek was. Hij voelt zich er zo thuis dat hij zelfs Gronings leert.
We zien duidelijk dat bewoners die deelnemen aan de ontmoeting anderstaligen of vrijwilligerswerk doen zich sneller thuis voelen in Musselkanaal én in Nederland. Sommige bewoners geven zelfs aan dat ze graag aan de gemeente Stadskanaal gekoppeld willen worden vanwege de goede mogelijkheden tot integratie. Dit gebeurt ook, waardoor nieuwkomers die al ver zijn in hun inburgering in de gemeente Stadskanaal komen wonen.
Deze voorbeelden laten zien hoe groot de impact van de Meedoenbalie is: bewoners doen mee, voelen zich nuttig en vinden stap voor stap hun plek in de lokale gemeenschap.