Gezondheid en Preventie
Inwoners krijgen passende hulp en ondersteuning met een preventief karakter, ter voorkoming van de inzet van zwaardere zorg.
Bij het thema Gezondheid en Preventie zetten wij ons in voor het bevorderen van gezondheid en welzijn van inwoners. Daarbij staat preventie centraal: passende ondersteuning wordt vroegtijdig ingezet, om zwaardere zorg te voorkomen. Door signalen vroeg op te pakken en integraal samen te werken, leiden we inwoners naar de juiste plek voor hulp of zorg.
We versterken de sociaal-medische samenwerking door actief deel te nemen aan ketenaanpakken zoals Welzijn op Recept, Kansrijke Start (de eerste 1000 dagen), de aanpak van overgewicht bij kinderen (JOGG), valpreventie bij ouderen en het bevorderen van mentale gezondheid bij jong en oud. Ook is er bijzondere aandacht voor specifieke doelgroepen, waaronder jeugd, ouderen en inwoners met psychische problematiek.
Daarbij zetten we in op het vergroten van mentale weerbaarheid en eigen kracht, en bieden we een wijkgericht aanbod van (gezondheids-)activiteiten die aansluiten bij de thema’s en behoeften van inwoners. Vanuit het lokaal preventieakkoord en sportakkoord organiseren we een samenhangend en gevarieerd aanbod, waarmee we niet alleen individuele inwoners ondersteunen, maar ook collectief bijdragen aan herstel, vitaliteit en een gezondere gemeenschap. In dit hoofdstuk verantwoorden wij onze inzet binnen het thema Gezondheid en Preventie aan de hand van tellen en vertellen.
Naast thema's staan er in het werkprogramma ook doelen. Bij het thema Gezondheid en Preventie wordt het meest gewerkt aan het doel: Inwoners zijn weerbaar en hebben een gezonde leefstijl (67%).
Individuele ondersteuning
Binnen het thema Gezondheid en Preventie bieden we verschillende vormen van individuele ondersteuning aan inwoners. Dit loopt uiteen van advies en informatie tot persoonlijke begeleiding in een traject. Het doel is om inwoners niet alleen te helpen bij concrete vragen, maar ook om hun veerkracht en welzijn te versterken.
Bovenstaande tabel laat ons bereik zien binnen het thema Gezondheid en Preventie. In de eerste helft van dit jaar zijn 199 inwoners ondersteund binnen dit thema, we kunnen hierbij alleen nieuw opgestarte trajecten laten zien, vanwege de nieuwe wijze van registratie. Het grootste deel betrof individuele trajecten, daarnaast waren er veel informatie- en adviesgesprekken en enkele leun- en steuncontacten. Vooral Welzijn op Recept en buurtmaatschappelijk werk vormen hierbij belangrijke ingangen. Via deze routes worden inwoners vaak vroeg in beeld gebracht, waardoor problemen sneller bespreekbaar worden en er ruimte ontstaat om samen te kijken wat nodig is. Dit geeft inwoners meer grip op hun situatie en versterkt hun vertrouwen om zelf stappen te zetten. De belangrijkste ZRM hoofddomeinen bij het thema Gezondheid en Preventie zijn: geestelijke gezondheid, financiën en huisvesting.
Binnen het thema Gezondheid en Preventie werken we vanuit verschillende invalshoeken om het welzijn en de veerkracht van inwoners in Stadskanaal te versterken. We bieden niet alleen ondersteuning, maar zetten ook in op preventie, vroegsignalering en het verbinden van inwoners met passende ondersteuning. Zo dragen we bij aan een gezonde en betrokken samenleving.
Welzijn op Recept
Welzijn betekent dat je goed in je vel zit, kunt ontspannen en de dingen kunt doen die voor jou belangrijk of plezierig zijn. Soms lukt dat vanzelf, maar het kan ook gebeuren dat je even vastloopt. Huisartsen en verpleegkundigen merken dat steeds meer mensen met klachten als stress, eenzaamheid, rouw of financiële zorgen op het spreekuur komen. Dit zijn vaak geen medische problemen, maar ze hebben wél grote invloed op het dagelijks leven.
Daar waar een medische behandeling weinig kan betekenen, biedt Welzijn op Recept een andere weg. In plaats van medicijnen schrijft de huisarts een welzijnsrecept voor: een doorverwijzing naar een welzijnscoach. Samen kijken wij wat iemand nodig heeft om zich beter te voelen, bijvoorbeeld door activiteiten te ondernemen die plezier geven, sociale contacten te versterken of nieuwe mogelijkheden te ontdekken. Zo helpt Welzijn op Recept mensen om stap voor stap weer grip te krijgen op hun eigen welzijn.
Welzijn op Recept kent twee doelen:
- Het verhogen van het welbevinden van patiënten met psychosociale problematiek.
- Het verlagen van het zorggebruik in de eerstelijnszorg.
Dankzij Welzijn op Recept doen inwoners weer mee
Sinds januari 2025 is de Ondersteuning Sociaal Domein opgegaan Welzijn op Recept. Bij iedere huisartspraktijk is een gecertificeerde welzijnscoach aanwezig. In het afgelopen half jaar zijn we naar de maximale bezetting gegaan. Nieuwe trajecten worden rechtstreeks via Zorgdomein doorverwezen, waardoor inwoners sneller en eenvoudiger bij ons terechtkomen. Dat werkt: in de eerste helft van 2025 zijn al 150 inwoners verwezen, tegenover 122 in dezelfde periode van 2024. Opvallend is dat 87% van deze inwoners nog niet eerder bij Welstad bekend was (tegenover 83% in 2024). Zonder deze structurele samenwerking met huisartsen zouden we veel van hen waarschijnlijk nooit hebben bereikt.
De meerwaarde van Welzijn op Recept wordt hiermee steeds zichtbaarder. Huisartsen geven aan dat onze inzet voor hen een belangrijke aanvulling is: waar medische zorg tekortschiet, kunnen welzijnscoaches inwoners direct ondersteunen bij psychosociale en maatschappelijke vragen. Dit sluit aan bij de bredere beweging in de transitie van zorg naar welzijn en gezondheid: door welzijn centraal te stellen, voorkomen we dat klachten verergeren en er zwaardere zorg nodig is.
De vraagstukken waarmee inwoners binnenkomen zijn breed en vaak complex. Het gaat om overbelaste mantelzorgers, eenzaamheid, psychische klachten of spanningen binnen huiselijke relaties. Juist doordat wij vroegtijdig in beeld zijn, kunnen we samen zoeken naar wat wél werkt: activiteiten, verbinding en ondersteuning die mensen perspectief geven. Daarmee dragen we niet alleen bij aan het welzijn van individuele inwoners, maar ook aan het ontlasten van de zorg.
Casus Welzijn op Recept
Ellen Kuipers is welzijnscoach bij Welstad. Ze kreeg meneer Nico Deekens doorverwezen door de praktijkondersteuner van de huisarts die vroeg of ze hem kon ondersteunen. Meneer Deekens had aangegeven dat hij graag wat meer aanspraak wilde, omdat hij zich soms wat alleen voelde. “In deze tijd is iedereen toch wat meer op zichzelf en hebben mensen wat minder tijd en oog voor elkaar. Vroeger gingen buren regelmatig bij elkaar op de koffie en had je altijd wel aanloop. Dat is nu wel anders. Als ik nu buren tegenkom en vraag of ze een bakkie komen drinken, zeggen ze vaak: “Dat gaan we doen.” In de praktijk gebeurt dit bijna nooit. Dat vind ik wel jammer.”
Dammaatje vinden
Meneer Deekens en Ellen maken een afspraak voor een gesprek om te kijken wat het welzijn van meneer Deekens kan bevorderen. Ellen: “Al snel bleek dat meneer Deekens op zoek was naar meer sociale verbondenheid. De vraag wat hij leuk vond om te doen was snel beantwoord: Reizen en dammen. Toen ik verder vroeg naar het dammen, gaf hij aan dat eerder bij een damclub zat, maar dat die helaas niet meer bestaat.” Meneer Deekens: “Dammen is echt mijn hobby. Ik heb in het verleden zelfs tegen wereldkampioen dammen Jannes van der Wal tijdens een pot waarin hij het tegen meerdere spelers tegelijk opneemt gelijk gespeeld. Voordat Ellen bij mij kwam, damde ik tegen de computer, maar dat is helemaal niet gezellig. Daarop stelde ze voor om een dammaatje voor mij te zoeken.”
Plezier
Ellen vertelt: “Na een aardige zoektocht kwam ik via het netwerk van Welstad aan een dammaatje, die bij de damclub in Hoogeveen zit, maar graag een dagdeel per week met hem wilde dammen.” De zoektocht was geslaagd. “Ik was blij verrast dat het Ellen is gelukt om iemand te vinden om mee te dammen. Hij komt nu elke dinsdag bij mij thuis. Ik heb vroeger ook wel tegen hem gedamd in clubverband en we zijn nog steeds aardig aan elkaar gewaagd. Dit verbaasde mijn dammaatje, want ik ben met mijn 93 jaar zo’n dertig jaar ouder dan hij”, zegt meneer Deekens lachend. “Ik vind het zo fijn om elke week met mijn dammaatje thuis te dammen met een kopje koffie en een goed gesprek. Ik ben blij dat Ellen dit voor mij heeft weten te regelen.”
Collectieve ondersteuning
Binnen het thema Gezondheid en Preventie bieden we verschillende vormen van collectieve ondersteuning. Daarmee bereiken we inwoners niet alleen op het gebied van beweging en gezondheid, maar ook in hun persoonlijke ontwikkeling en welzijn.
In de eerste helft van dit jaar vonden 325 bijeenkomsten plaats, met in totaal 6108 deelnemers. Het grootste bereik lag bij de beweegactiviteiten voor jeugd en volwassenen. Deze activiteiten zorgen ervoor dat kinderen, jongeren en volwassenen laagdrempelig in beweging komen en elkaar ontmoeten. Beweging is hierbij het middel en niet het doel. Daarnaast zijn er kleinere, meer gerichte groepen, zoals lotgenotengroepen, weerbaarheidstrainingen, wandelen met anderstaligen en assertiviteitstrainingen, waar persoonlijke ontwikkeling en onderlinge steun centraal staan.
Zo combineren we breed een preventief aanbod met gerichte ondersteuning en versterken we zowel de fysieke als de mentale veerkracht van inwoners.
JOGG
Een voorbeeld van preventief werken op het gebied van gezondheid is de JOGG-aanpak. Samen maken we gezond gewoon. Ons doel is dat jongeren van 0 tot en met 23 jaar opgroeien in een omgeving waar gezonde keuzes de makkelijkste keuzes zijn. Dit doen we aan de hand van drie pijlers: bewegen, gezonde voeding en voldoende ontspanning (zie kader voor de uitwerking).
Door sportactiviteiten te combineren met gezonde voeding stimuleren we structureel bewustzijn en positieve gewoontes. Zo stonden we bij de Avond4Daagse met een waterkar en fruit om jongeren te verleiden tot gezonde alternatieven. Deze zichtbare inzet draagt bij aan een cultuur waarin fruit en water normaal worden bij evenementen, in plaats van ongezonde snacks.
Het is belangrijk dit te blijven herhalen. Juist in een gemeente als Stadskanaal is het nodig dat gezonde keuzes vanzelfsprekend worden. Door herhaling en positieve ervaringen leren jongeren bewust gezonde keuzes te maken. Op de lange termijn leidt dit tot blijvende gedragsverandering. Het afgelopen half jaar hebben we hier actief aan gewerkt: we zetten ons in voor watertappunten in de gemeente, samen met het jongerenwerk zetten we ons in voor een gezonde schoolkantine en deelden bidons uit tijdens de Koningsspelen.
Dankzij deze aanpak ontstaan sterke samenwerkingen met lokale partners, zoals scholen, sportclubs en kinderopvangorganisaties. Voorbeelden hiervan zijn de Week voor de Gezonde Jeugd, de Avond4Daagse en het voetbaltoernooi van Welstad. Deze coalities zijn kenmerkend voor JOGG: lokaal eigenaarschap, samenwerking en gezonde keuzes in alle omgevingen.
Volgende stappen:
- Continueren van bestaande initiatieven, zoals sport met gezond aanbod en water- en fruitpromotie bij evenementen.
- Uitbreiden naar de kinderopvang, zodat gezonde gewoontes al op jonge leeftijd worden verankerd.
- Versterken van het duurzame netwerk door blijvende samenwerking met gemeente, partners en professionals.
"Oh, ja, zo kan het ook, water en fruit. Dit gaan we volgend jaar ook doen!"
"Ik heb jullie bidon ook mee met water"
"Na het sporten, drink ik altijd water met een stuk fruit"
"Op school hebben we onze bidon met water op de tafel staan"
Pijlers JOGG
Samenwerking
We werken intensief samen met ketenpartners. In hoofdstuk 1 staan de verwijzers en verwijzingen beschreven. Binnen het thema Gezondheid en Preventie gaat het daarbij onder andere om huisartsen, praktijkondersteuners, GGZ-organisaties, scholen, sportverenigingen en maatschappelijke organisaties. Dankzij deze samenwerking worden uitdagingen in de gezondheid en het welzijn van inwoners tijdig gesignaleerd en kunnen we hen snel de juiste ondersteuning bieden.