Doorbreken van armoede: bouwen aan bestaanszekerheid
Een brede aanpak van armoede bij Tintengroep
Doorbreken van armoede: bouwen aan bestaanszekerheid
In gebieden zoals de Veenkoloniën wordt armoede van generatie op generatie doorgegeven. Het is een probleem dat diep geworteld zit in de levens van mensen. Binnen Tintengroep staat dit thema al sinds 2016 hoog op de agenda. Maar hoe pak je armoede nu écht aan? En wat heeft dat te maken met een begrip als 'bestaanszekerheid'?
In 2020 verscheen het rapport Uit de Duivelskring van Armoede, dat werd opgesteld door kennisinstituut Movisie in samenwerking met Tintengroep. Dit rapport laat zien dat armoede niet alleen draait om geld. Er zijn meerdere factoren die een rol spelen. Denk aan het hebben van een goed sociaal netwerk, mentale veerkracht of toegang tot onderwijs. Het rapport benoemt vijf vormen van 'kapitaal' die elk belangrijk zijn om armoede te begrijpen en aan te pakken:
- Economisch kapitaal: voldoende inkomen, werk en schuldenvrij leven;
- Sociaal kapitaal: vrienden, familie en een netwerk dat je ondersteunt;
- Cultureel kapitaal: kennis, opleiding en vaardigheden;
- Pedagogisch kapitaal: een veilige thuissituatie en goede opvoeding;
- Mentaal kapitaal: zelfvertrouwen, motivatie en weerbaarheid.
Deze brede kijk past goed bij het streven naar bestaanszekerheid – de zekerheid dat mensen kunnen leven zonder voortdurende zorgen over geld, gezondheid of veiligheid. Door in te zetten op al deze 'kapitaalbronnen' helpt Tintengroep mensen om niet alleen uit de armoede te komen, maar ook om sterker in het leven te staan.
Om dat goed te doen, is in 2024 een vervolgplan opgesteld. Wat houdt dat plan in?
- Inventarisatie: Welke projecten en hulp biedt Tintengroep nu al op het gebied van armoede? Wat werkt goed? Waar is nog winst te behalen?
- Samenwerking: Samen met onder andere studenten van de Hanzehogeschool brengen we interventies in kaart.
- Opleiding en bewustwording: Medewerkers worden getraind in het herkennen en aanpakken van armoede, met aandacht voor alle vijf de kapitaalbronnen.
- Monitoring: De voortgang wordt goed gevolgd en bijgestuurd waar nodig. Zo blijft het geen papieren plan, maar praktijk.
Uiteindelijk draait het om één doel: een organisatie waarin iedereen - van sociaal werker tot leidinggevende- bewust en bekwaam bijdraagt aan doorbreken van armoede en bestaanszekerheid versterken. Zodat onze aanpak helpt om mensen niet alleen te laten overleven, maar ook weer vooruit laat kijken.
Het begint altijd met de vraag wat de ander nodig heeft. En dan is het vervolgens mooi dat je als werker een breed palet aan interventies tot je beschikking hebt om aan te bieden en/of om in te zetten. Daarom hebben we het afgelopen jaar met studenten van de Hanze Hogeschool onderzoek gedaan naar de praktijk van onze interventies. Wat werkt en wat werkt minder? Win ( inwoner)-win( student)-win (werker).
De kracht van weten hoe het voelt: ervaringsdeskundigen aan het werk
Wat als je armoede niet alleen bestudeert, maar het zelf hebt doorleefd? Wat als je vanuit die ervaring anderen kunt helpen – en zelfs beleid kunt veranderen? Dat is precies waar het project Ervaringsdeskundigheid en Werk voor staat: mensen met eigen levenservaring in armoede en sociale uitsluiting inzetten als brug tussen beleid en praktijk.
In 2021 startte dit project binnen de Alliantie van Kracht, een netwerk van bijna 50 organisaties in Groningen en Drenthe. Samen nemen zij verantwoordelijkheid voor het doorbreken van ontwrichtende levenssituaties. De sleutel? Ervaringskennis als serieuze, professionele kracht.
Ervaring én deskundigheid
Ervaringsdeskundigheid is méér dan je verhaal vertellen. Het is een opkomend beroep waarbij mensen hun persoonlijke ervaringen leren inzetten om anderen verder te helpen. Door scholing, coaching en ondersteuning ontstaat er een nieuwe beroepsgroep: professionals vanuit ervaring.
Hun kracht? Ze snappen waar mensen vandaan komen, spreken dezelfde taal, en weten wat werkt – en wat niet. Ze bouwen bruggen tussen de leefwereld van de mensen en de systeemwereld van instanties.
En dat werkt. Niet alleen voor de mensen die ze ondersteunen, maar ook voor henzelf. Uit onderzoek blijkt dat het hebben van een betaalde functie als ervaringsdeskundige positieve effecten heeft op het hele gezin – kinderen vinden bijvoorbeeld sneller werk.
Samen leren, samen veranderen
Het project richt zich op duurzame verandering. Organisaties werken samen, delen kennis en versterken bestaande initiatieven. Kleine successen worden gevierd, waardoor het netwerk groeit. Ervaringsdeskundigen worden actief betrokken bij projecten, beleid en uitvoering. Denk aan:
- Het ontwikkelen van persona’s en klantreizen
- Trainingen voor professionals
- Inzet bij wijkteams, sociale diensten of jeugdinstellingen
Door deze samenwerking ontstaat een beweging die steeds meer mensen bereikt – en vertrouwen geeft.
Voor mij is de basis dat iedereen erbij hoort en moet kunnen meedoen (op zijn eigen manier) in de samenleving.
Vanuit mijn functie als programmaleider bij Sociaal Werk Sedna vind ik het daarom belangrijk om aan te sluiten bij het portefeuilleteam Armoede, omdat we daarin aan kennisdeling kunnen doen binnen de hele groep. We kunnen van elkaar leren wat werkt binnen de aanpak van armoede. Elkaar inspireren en daardoor binnen alle organisaties ons voordeel doen met de bevindingen, zodat we het wiel niet opnieuw hoeven uit te vinden. We kunnen “dat wat werkt” inzetten binnen onze eigen organisatie op een wijze die bij onze inwoners en onze dienstverlening past.
Ambitie: 250 ervaringsdeskundigen in dienst
De ambitie is helder: minstens 250 mensen met ervaringskennis aan betaald werk helpen als ervaringsdeskundige. Zij volgen opleidingen die aansluiten bij hun achtergrond – met de mogelijkheid om af te ronden met een certificaat of diploma. In sommige gevallen leidt dit ook tot werk in andere functies waar veel vraag naar is.
Hoewel het project zich in eerste instantie richt op armoede en sociale uitsluiting, wordt ook gekeken naar verwante terreinen zoals de GGZ, verslavingszorg of mantelzorg.
Centraal staat steeds één vraag: Hoe maken we de samenleving toegankelijker, menselijker en eerlijker – juist voor mensen die te maken hebben gehad met uitsluiting
Bouwen aan bestaanszekerheid
De inzet van ervaringsdeskundigen sluit naadloos aan op het bredere programma van Tintengroep rond bestaanszekerheid. Hun aanwezigheid maakt hulp effectiever, menselijke waardigheid zichtbaarder, en beleid beter afgestemd op de realiteit.
Ze zijn niet alleen voorbeelden – ze zijn mede-architecten van een samenleving waarin ieder mens telt.